Dosyamızın adı: Karlılığın şifresi ve özkaynak gücü.

İntıra Bey ile “İkili Oran Analizi” yazı dizisi serisinin üçüncü günündeyiz. Yatırım gurusu WarrenBuffett, bir şirketin başarısını ölçmek için hisse başına kârdan ziyade tek bir orana bakılması gerektiğini savunur: Özsermaye Karlılığı (ROE). Ancak biz bugün bir dedektif gibi davranacağız; sadece ROE’ye bakıp "Vay ne çok kazanmış" demeyeceğiz. O paranın ne kadarının şirketin kendi kas gücü, ne kadarının dışarıdan alınan borçla (kaldıraçla) yapıldığını Aktif Karlılık (ROA) ile test edeceğiz.

Yazı dizimizde hesaplamalarımızı Finnet’in Analiz Expert (https://www.analizexpert.com/tr) Ürününü Kullanarak yapacağız.

1. Özsermaye Karlılığı (ROE): Ortakların koyduğu her 100 TL, yıl sonunda kaç TL kâr üretti? Bu, şirketin "verimlilik motorudur."

2. Aktif Karlılık (ROA): Şirket, borç-alacak ayırmadan tüm varlıklarını (fabrikalar, nakit, makineler) ne kadar verimli kullanıyor?

Listemize baktığımızda, bazı şirketlerin atom karınca gibi çalıştığını, bazılarının ise borç kaldıracıyla şov yaptığını görüyoruz.

1. Verimlilik şampiyonları: Saf güç

Bazı şirketler var ki hem ROE hem ROA oranları oldukça yüksek. Bu, borca saplanmadan, tamamen iş modeli sayesinde para kazandıklarını gösterir.

* FORTE (ROE: 134.29 / ROA: 60.18):Çok yüksek bir rakam. Özsermayesinin üzerinde kâr üretiyor. ROA’nın 60 olması, şirketin sadece kendi parasıyla değil, sahip olduğu her türlü varlıkla para kazandığını gösteriyor. Savunma ve iletişimdeki bu çeviklik, Buffett'ın "hendek" (moat) dediği rekabet avantajına işaret eder.

* ATATP (63.01 / 40.53) & ESCOM (41.94 / 40.83): Yazılım ve teknoloji dünyasının gücü burada. Çok az varlıkla (fabrika yok, makine az) devasa kârlar üretiyorlar. ROA ve ROE birbirine yakınsa, şirket borç kaldıracını az kullanıyor demektir.

2. Kaldıraç sihirbazlarına dikkatli bak!

Burada ROE çok yüksek ama ROA çok düşükse, dedektif hemen büyüteci çıkarır. Bu, şirketin çok fazla borç (kaldıraç) kullanarak kendi parasının verimini "şişirdiği" anlamına gelir.

* SANEL (ROE: 124.22 / ROA: 21.83): Aradaki farka bakın. Özsermaye karlılığı muazzam ama aktif karlılık bunun beşte biri. Bu şu demek: "Ben borçla iş yapıyorum ve bu borcu kâra dönüştürmeyi başarıyorum." Faizler düşükken bu harikadır, ama faizler yükseldiğinde bu makas şirketi zorlar.

* RAYSG (58.35 / 11.21) & TURSG (48.36 / 15.33): Sigorta şirketlerinde bu durum normaldir. Başkasının parasını (primleri) kullanırlar. Ancak burada ROA'nın sektör standartlarında kalması hayati önem taşır.

* FROTO (22.15 / 7.74) & TOASO (13.73 / 5.69): Otomotiv devleri ağır sanayidir. ROA'nın düşük olması normaldir çünkü devasa fabrikaları ve stokları vardır. Ama bu devler %20 ve üzeri ROE üretiyorsa, çarklar sağlıklı dönüyor demektir.

İntrabey’in stratejik analiziROE, bir şirketin gaz pedalıdır; ROA ise motorun kapasitesidir. Eğer bir şirketin ROE’si %50’nin üzerindeyse ama ROA’sı %5-10 bandındaysa, o şirket finansal bir illüzyon yaratıyor olabilir. Çok borç alarak "kendi paramla çok kazanıyorum" imajı veriyordur. Bizim gözdemiz; ROA’sı %20’nin üzerinde olup ROE’sini de buna paralel yükselten NETCD (36/33) veya MACKO (50/39) gibi "aktifini verimli kullanan" çevik yapılardır.

Günün Aforizması: "Borçla yapılan ROE sadece bir makyajdır; ROA ise şirketin gerçek yüzüdür."

Sayfada yer alan bilgiler tavsiye niteliği taşımayıp yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırımcı profilinize uymayabilir.

© Borsa Gündem