“Biri bugün gölgede oturuyorsa, sebebi uzun zaman önce bir başkasının bir ağaç dikmiş olmasıdır.” der Warren Buffett…

Büyüme sabır ve uzun vadeli düşünme işidir…

Türkiye’de büyüme modeli tartışması uzun süredir var. “Hizmet ağırlıklı büyüme” eleştirisi ne anlama geliyor:

Eleştirinin temeli ne?

Eleştirenlere göre son 10-15 yılda büyümenin kompozisyonu şöyle değişti:

İnşaat, gayrimenkul, perakende, turizm, finans ve kamu hizmetleri GSYH içinde daha fazla pay alıyor.

Sanayi, özellikle imalat sanayinin payı aynı hızda artmıyor.

Bu da iki risk yaratıyor:

1) İthalata bağımlı büyüme ve cari açık,

2) Düşük verimlilik artışı ve teknoloji üretiminin yavaşlaması.

Bu görüşü savunan iktisatçılar TÜİK ve TCMB verilerinde hizmetler sektörünün istihdamda `’a yaklaşmasını örnek gösteriyor.

Hükümet ve bu modeli savunanların argümanı ne?

Hızlı istihdam: Bir fabrika 3 yılda kurulur, bir hizmet işletmesi 3 ayda. Hizmet sektörü işsizliği hızlı düşürüyor.

Türkiye’nin avantajı: Turizm, lojistik, sağlık turizmi, inşaat müteahhitliği gibi alanlarda Türkiye’nin coğrafi ve maliyet avantajı var.

Küresel eğilim: Gelişmiş ülkelerin tamamında hizmetlerin payı p’in üzerinde. Sanayi payının düşmesi sadece Türkiye’ye özgü değil, küresel bir trend.

Sanayi yatırımı yapıldı ama görünmüyor iddiası: Son dönemde OSB sayısının 300’ü geçmesi, TOGG, savunma sanayi, SİHA, batarya fabrikaları gibi yatırımların da aslında sanayi ayağını güçlendirdiği savunuluyor.

Doğru mu sorusuna veriyle nasıl bakılır?

Bu bir tercih mi, sonuç mu tartışması:

Eğer kritere “yüksek teknoloji ihracatı ve cari fazla” koyarsanız, hizmet ağırlıklı büyüme eleştirileri haklı görünüyor. Çünkü hizmet sektörü döviz kazandırsa da, makine ve ara malı ithalatını kapatmakta zorlanıyor.

Eğer kritere “istihdam ve kısa vadeli büyüme hızı” koyarsanız, hizmet modeli hızlı sonuç verdiği için rasyonel görünüyor.

Yani tek bir “doğru / yanlış” cevabı yok. Türkiye’de hem hizmetler büyüyor hem de son 5 yılda OSB ve savunma sanayi yatırımlarıyla sanayiyi tekrar güçlendirme hamlesi var. İki model aynı anda yürütülmeye çalışılıyor.

Tabi ki bir analiz için öncelikler neler? İstihdam ve büyüme hızı mı, yoksa sanayi üretimi ve dış denge mi? Ona göre verilere bakılması gerekiyor.

“Yatırım operasyonu, kapsamlı analiz üzerine kurulup anaparanın güvenliğini ve yeterli getiriyi vadeden operasyondur.” der Benjamin Graham…

Biz bugünkü yazımızda yatırım için en karlı bölgeler üzerinde okuma yaparken Muğla ve Bodrum özelinde detaylı değerlendirmeler yapacağız.

TÜRKİYE’DE EN KARLI BÖLGELER…

Mantık: Nüfus artıyorsa,  Devlet para gömüyorsa, Fabrika geliyorsa, Uydu büyümeyi gösteriyorsa  sonuçta orası karlıdır.

TÜİK 2030: Türkiye 85,3 milyondan 88,1 milyona çıkacak. Ama artış 81 ile eşit değil. 59 il artacak, 22 il azalacak.

En çok artacaklar: Tekirdağ ( ile şampiyon), İstanbul ( 473 bin), Antalya ( 269 bin), Ankara, Bursa, Kocaeli.

Azalacaklar: Ağrı, Erzurum, Çorum, Kars gibi göç veren iller.

Kamu Yatırım Programı (sbb.gov.tr):

Nereye metro/hızlı tren/şehir hastanesi geliyor ? O bölgelerde yatırım için bakılabilir…

2025’te öne çıkanlar: Gaziantep’e 37 Milyar TL sürücüsüz metro, İstanbul Başakşehir-Kayaşehir metrosu, KGM’nin Bodrum ve turizm yolları. Programda bir anda bütçesi 10 kat artan il sonuçta 3 yıl sonra patlar.

OSB Tahsisleri (sanayi.gov.tr):

Fabrika = İşçi = Kira.

İstanbul, Kocaeli, Manisa doldu. Şimdi büyük tahsisler Tekirdağ, Aksaray, Yozgat, Seydikemer, Milas OSB’lerde. 100 parsellik duyuru gördüğün yer, 2.500-3.000 yeni istihdam demek.

2015 vs 2024 uydu karşılaştırması. Şehrin hangi yöne “yağ lekesi” gibi yayıldığını gör. Harita yalan söyler, uydu söylemez.

Sonuç – Türkiye’de 5 Karlı Koridor:

Tekirdağ – Çerkezköy – Kapaklı: TÜİK  artış lideri, İstanbul’un sanayisi buraya taşınıyor.

Antalya – Aksu – Serik: Nüfus turizm havalimanı yatırımı üçgeni.

Ankara – Temelli – Polatlı: Hızlı tren OSB genişlemeleri Eskişehir yolu.

Gaziantep Kuzey Aksı: 37 Milyar TL metro onayı OSB doluluk.

Muğla – Milas – Seydikemer: Havalimanı 2 OSB turizm lojistiği. 

Kural: 4 sorunun 4’üne de EVET diyen yere gir. Biri HAYIR ise ele. 

“Büyük para alıp satmakta değil, beklemektedir.” der Charlie Munger..

YATIRIM İÇİN MUĞLA’DA EN KARLI BÖLGELER HANGİLERİ?

TÜİK 2030 – Muğla........

© Bodrum Gündem