Dave Chappelle, Türkiye’de genellikle Netflix dönemiyle, yani bir nevi kültürel gecikmeyle keşfedildi. Chappelle’s Show’un DVD’lerinin elden ele gezdiği 2000’lerin o fırlama dehasından, zirvedeyken Güney Afrika’ya kaçtığı o ‘büyük kopuş’ (The Great Detachment) günlerine kadar her evresini takip edenler için The Unstoppable bir sürpriz değil; dehanın nihai formuna kavuştuğu bir zirve noktasıdır. Chappelle artık kahkahayı bir ödül gibi dağıtmıyor; onu toplumsal urları deşen bir neşter gibi kullanarak niteliksel bir sıçrama gerçekleştiriyor. Komediyi bir eğlence aracı olmaktan çıkarıp mutlak bir hakikat arayışına dönüştüren bu anlatı küratörlüğünü, onun dilini ilk günden beri anlayan bir tanık olarak kayda geçirmek artık bir zorunluluk.

Dave Chappelle izlemek artık komedi izlemek değil; kamusal bir alana çağrılmak. Kural net. Kendini iyi hissetmeye geldiysen yanlış yerdesin. The Unstoppable, stand-up’ın o güvenli şaka-kahkaha-onay döngüsünü reddediyor. Chappelle, seyirciyi kahkaha patlamalarıyla gevşetmek yerine, araya ağır ve tekinsiz sessizlikler koyuyor. Tempo bilerek yavaş. Çünkü hızlı söylenen zihne çarpar ve geçer; yavaş söylenen içeri girer, yerleşir, kalır. Chappelle’in asıl gücü burada. Sahneyi bir gösteri alanı gibi değil, bir yüzleşme alanı gibi kullanıyor. Lafını süslemiyor; seyirciyi de süslemiyor. İllüzyonu bizzat sahnede parçalıyor ve geriye, konforu bozan bir çıplaklık bırakıyor. Üstelik bunu bağırarak değil, sakince yapıyor. Yavaşlık da o yüzden önemli: Söz uzadığı için değil, etkisi büyüdüğü için.

Gösterinin yapısı, bir tür güvenilmez anlatıcı gibi çalışıyor. Chappelle önce seni belli bir yere yerleştiriyor; sonra o zemini altından çekiyor. Önemsiz gibi görünen bir........

© Birgün