menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Yapay zekâ insanlıktan daha iyi olabilir mi?

26 0
24.10.2026

Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

21 Ekim 2015. Marty McFly, Geleceğe Dönüş II filminde DeLorean’ıyla geleceğe ulaştığında karşısında uçan arabalar, uçan kaykaylar ve teknolojinin dönüştürdüğü bir gündelik hayat vardır. Takvimler bugün 21 Ekim 2026’yı gösteriyor. Filmde hayal edilen geleceğin üzerinden on bir yıl daha geçti. Uçan arabalar hâlâ gündelik hayatın parçası değil ama yapay zekâ artık hayatımızın içinde. Üstelik bu kez geleceği beklemiyoruz; onu kendi ellerimizle inşa ediyoruz. Ne var ki hayallerimizle korkularımız arasında tuhaf bir çelişki var. İnsan zekâsının sınırlarını aşabilecek makineler geliştirmek istiyoruz ama bir gün bu makinelerin bizi aşabileceği ihtimalinden dehşete kapılıyoruz. Yapay zekânın bilinç kazanması, kontrolü ele geçirmesi ve insanlığın sonunu getirmesi üzerine senaryolar yazıyoruz. Sanki insanın evrendeki ayrıcalıklı konumunun sonsuza kadar sürmesi gerekiyormuş gibi. Oysa evrim, Homo Sapiens’e ulaşmak için ilerleyen bir plan değil. İnsan, belirli koşullarda ortaya çıkmış bir tür. Evrimin bizimle tamamlandığını düşünmek, doğanın işleyişine insan merkezli bir anlam yüklemekten başka bir şey değil. Öyleyse neden kendimizden sonra gelebilecek bir zekâyı daha en başından tehdit olarak görüyoruz? Sinema, bu korkunun yalnızca makinelerle değil, insanın kendi konumuyla da ilgili olduğunu uzun zamandır anlatıyor.

İNSANIN SON DURAK OLMA KORKUSU

Stanley Kubrick’in 2001: A Space Odyssey (1968) filmi, insanlığın evrimsel geçmişiyle geleceğini birbirine bağlar. Bir hominid, kemiği alet ve silah olarak kullanmayı öğrenir; havaya fırlatılan kemik, bir kesmeyle uzay aracına dönüşür. Milyonlarca yıllık evrim, tek bir sinemasal sıçramanın içine sığar. Film, insanın evrimsel sürecin son noktası olmak zorunda olmadığını düşündürür. Gemideki yapay zekâ HAL 9000 ise insanın kendi yarattığı teknoloji üzerindeki kontrolünü kaybetme korkusunu somutlaştırır.

Alex Garland’ın Ex Machina (2014) filmi bu soruyu........

© Birgün