TV Rain’de çalışan genç gazeteciler Anna Nemzer, Ksenia Mironova, Sonya Groysman ve Olga Churakova… Kanalın Rusya’daki son döneminde üzerlerinde “yabancı ajan” (иноагент) damgasıyla çalışıyorlardı. Her yayın öncesinde, yasal zorunluluk gereği şu uyarıyı mekanik bir şekilde okumak veya göstermek zorundaydılar: “Bu yayın, yabancı ajan işlevi gören bir kuruluş tarafından oluşturulmuştur.” Bu cümle, sadece bürokratik bir formalite değildi; iktidarın, gerçeği söyleyenin kimliğini kirleterek mesajın içeriğini baştan değersizleştirme operasyonunun bir parçasıydı. Mubi’de yayında olan My Undesirable Friends: Last Air in Moscow (Sakıncalı Arkadaşlarım: Moskova’da Son Yayın) belgeselini izlerken ekrandaki bu yüzlere baktım; her biri, her coğrafyanın vicdanına tanıdık gelen o yorgun ama kararlı simalar.

DARALMA VE TEK SESLİ GERÇEKLİK

Gotham Ödülü, bu anlatının küresel sarsıcılığını tescilledi. Oscar kısa listesinde de yer almış olan bu yapımın, bu sert ve tavizsiz estetiğin ana akım mecralar tarafından kucaklanmaması şaşırtıcı değil. Julia Loktev’in beş bölümlük bu devasa belgeselinin ilk üç bölümü, Rusya hükümetinin “devlet düşmanı” ilan ettiklerine uyguladığı sistematik izolasyonu ekrana taşıyor. Yönetmenin özneleriyle kurduğu yakın ilişki, paranoyanın ötesinde inatçı bir dayanışmayı ve hakikate........

© Birgün