Şüphe yok ki, savaşların en hazin ve can yakıcı yönü insani maliyetidir. Ayrıca savaş ortamında toplumların ruhunda açılan yaraların, tahrip edilen aslında tüm insanlığa ait olan tarihsel mirasın bedelini de dolarla ölçmek olanaksızdır. Ancak biz bugün işin biraz kolayına kaçacağız, savaşların ekonomik maliyeti üzerine odaklanacağız. Özellikle, saldırgan güç ABD’ye İran seferinin yüklediği mali fatura üzerinde duracağız.

TRUMP REKOR SİLAHLANMA BÜTÇESİ İSTİYOR

Trump yönetimi, Kongre’den İran harekatının maliyetini karşılamak için 200 milyar dolar ek ödenek talep etti. Bu rakam bütçenin yüzde 2,7’sine denk geliyor. CounterPunch sitesinde yazan Dean Baker, böyle “büyük bir dava” için 200 milyar dolarlık faturayı aşırı görmeyen turuncu saçlı başkanın, tasarruf önlemleri kapsamında, bunun küsuratı bile olmayan kamu televizyon yayınlarının 550 milyon dolarlık ödeneğini kestiğini hatırlatıyor.

Baker’a göre, 2001’de askeri bütçe GSYH’nin yüzde 3’üydü. Afganistan savaşı başlamasaydı, birkaç yılda bu oranın yüzde 2,7’ye kadar düşürülmesi bekleniyordu. Irak işgali de eklenince 2010’da silah harcamaları GSYH’nin yüzde 4,6’sına yükselmişti. Sırf artış miktarı 600 milyar doları buluyordu.

Şimdi Trump, savaş bütçesinin GSYH’nin yüzde 5’ine, yılda 1,5 trilyon dolar düzeyine çıkartılmasını planlıyor. Bu hane başına 12 bin dolarlık bir yük demek. (Dean Baker, CounterPunch.org, Lessons From the Iran War: Making Enemies Makes Us Poorer, 6 Nisan 2026).

Trump, bugün “Medicaid ve Medicare’in (65 yaş üstü ve yoksullara yönelik iki ayrı sağlık sigortası programı) maliyetini karşılamamız olanaksız. Bizim tek önceliğimiz askeri güvenliği sağlama almak” dedi. (Aslında AKP sözcülerinin emekli bayram ikramiyesi için “kaynak yok” söylemine ne kadar benziyor değil mi?)

3 Nisan’da açıklanan bütçe tasarısına göre, savunma harcamalarının yüzde 44 artırılarak, 2027’de 1,5 trilyona çıkarılması öngörülüyor. Sırf artış miktarı, Çin ve Rusya’nın yıllık askeri harcamaları toplamını aşıyor.

Tabii bu bütçenin aslan payı dev silah şirketlerinin kasalarına akacak. Tahmin edilebileceği gibi bu tekellerin hisseleri de hızla yükseliyor. Yılbaşından bu yana borsada sırf Lockheed Martin yüzde 25, Northrop Grumman yüzde 20 değer kazandı. Çocuk gündüz bakım ve sağlık bütçelerinde kısıntıya gidilecek, savaş harcamalarına daha da ağırlık verilecek. (Ben Beckett, jacobin.com, Trump’s 1,5 Trillion for War Comes From Americans’ Pockets, 7 April 2026). Sanırım Trump yönetiminin........

© Birgün