menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

İran LEGO’ları ve propaganda

22 0
15.04.2026

3 Ocak 1946’da Londra’daki Wandsworth Hapisanesi’nde William Joyce adlı bir kişi vatana ihanet suçlamasıyla idam edildi. İngilizler onu kendi ismiyle değil “Lord Haw Haw” olarak tanıyorlardı. “Lord Haw Haw” takma adı, aristokrasinin ukala kahkahasını taklit eden "haw haw" sesinden türetilmiş, kibirli bir İngiliz izlenimi veren alaycı bir lakaptı.

İngiliz faşist hareketine mensup Joyce, 2. Dünya Savaşı’nın başında Nazi Almanya’sına gitmiş, orada İngiltere’ye yönelik Alman propagandasının sesi olmuştu. Aristokratlara özgü ancak alaycı bir üslupla Birleşik Krallık politikalarını eleştiriyor, savaşı Almanya’nın kazandığını anlatıyordu.

Gelişmeleri radyodan takip edenler BBC bültenleri, org resitalleri gibi sıkıcı içeriklerin yanında Almanya’dan seslenen bu eğlenceli propagandistin yayınlarına büyük ilgi göstermişti. Program en popüler zamanında 6 milyon dinleyiciye ulaşmıştı. Joyce’un her gün başlarına Alman bomba ve roketleri yağan İngilizleri ne kadar ikna edebildiği meçhuldü ancak bilinen bir şey vardı; eğlenceli içerik tüketiliyordu.

LORD HAW HAW’DAN İRAN’IN LEGO’LARINA

Geçen yıl Farsça “patlayıcı haber” adında bir YouTube kanalı kuruldu. Başlarda içerikler pek kimsenin ilgisini çekmedi. Ta ki bu yıl şubat ayında ABD ile İsrail İran’a saldırana kadar…  Bir anda sosyal medyayı buradan yayılan yapay zekâ ile üretilmiş LEGO evreninde geçen videolar sardı.

Dünya liderleri, füzeler, insansız hava araçları, uçak gemileri, askerler, siviller, kısaca savaşa dair her şey tek bir güncel görüntü kullanılmadan LEGO görünümüyle anlatılıyordu. Böylece sosyal medya platformlarının şiddet görüntülerine yönelik filtrelerini de aşabilmişlerdi. Kısa, iki dakikalık müzikli videolarda savaşta yaşananlar, ateşkes görüşmeleri, liderlerin açıklamaları bir “LEGO bülteni” gibi hızla üretilip sosyal medyada dolaşıma sokuluyordu; elbette İran’ın perspektifinden.

Bir yandan dünyanın dört bir yanındaki İran elçiliklerinin sosyal medya hesaplarından alaycı paylaşımlar, diğer yandan bu yapay zekâ üretimi videolar; tema hep aynıydı: Trump, İsrail Başbakanı Netanyahu tarafından manipüle edilerek kazanamayacağı bir savaşa girişmişti.

En çok ses getiren videolardan birinin başlığı “L.O.S.E.R” (kaybeden). İngilizce rap tarzı klipte başrolde LEGO Trump karakteri vardı. Epstein dosyalarıyla köşeye sıkışan ve Netanyahu’nun iplerini elinde tuttuğu bir kukla olarak betimlenen Trump’a şarkıda şöyle sesleniliyordu: “Kendi askerlerini bir yalan uğruna feda ettin…Burası bir mezbaha, göremediğin bir tuzak. Kibrinin mezarlığına hoş geldin”.

Zaman zaman milyonlarca dolarlık yapımlar üzerinden Hollywood’un dahi devreye sokulduğu dev bir propaganda silahına sahip ABD’de medya bu videoların “başarısından” bahseder olmuştu. İnternet hızlı ve yaygın erişim, yapay zekâ düşük maliyetli üretim........

© Birgün