Özel haberlerimizi ve günün öne çıkan gelişmelerini kaçırmamak için BirGün’ün WhatsApp kanalını buraya dokunarak hemen takibe alabilirsiniz.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının (ÇSGB) işkolu istatistikleriyle Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) sigortalı işçi sayıları arasındaki tuhaf uyumsuzluğu “Bakanlık Verileri Şüpheli” başlığıyla 10 Ağustos 2026’da BirGün’de yazmıştım. O yazı yayımlandığında SGK Temmuz 2026 verileri henüz açıklanmamıştı. Bu nedenle karşılaştırmayı Ocak 2026’da bırakmış ve Temmuz 2026 SGK verileri açıklandığında Bakanlık sayısının yine fazla çıkacağını tahmin etmiştim.

SGK Temmuz verilerini geçen hafta açıkladı. Tahminim doğru çıktı. Bu yazı bir fikri takip ve devam yazısıdır. Yeni veriler, 2023 ortasından itibaren ortaya çıkan kırılmanın derinleştiğini, ÇSGB’nin işçi sayısının SGK’nin sigortalı işçi evreninden daha hızlı büyüdüğünü ve bazı dönemlerde hukuken mümkün olmayan bir fazlaya ulaştığını gösteriyor: Parça bütünü aşıyor.

Sorduğum sorular yalnızca akademik bir merak değil. Hayat memat meselesi. ÇSGB işkolu istatistik tebliğindeki sayılar sendikacılık ve toplu pazarlık açısından hayati öneme sahip. Sendikaların yüzde 1’lik işkolu barajını aşıp aşamadıkları, dolayısıyla toplu iş sözleşmesi yapma yetkisi alıp alamayacakları bu verilere bağlı. Bu nedenle bu istatistiklerin doğruluğu tartışmaya yer bırakmamalı. Ancak Bakanlık istatistiklerinde ciddi soru işaretleri var.

MEVZUAT AÇIK

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, ÇSGB’nin işkolu istatistiklerini hazırlarken SGK’ye yapılan işçi bildirimlerinin esas alınacağını söylüyor. Dolayısıyla Bakanlığın işçi sayısı, SGK’nin 5510 sayılı Kanun’un 4/1-a kapsamındaki sigortalılarından türetilen bir alt kümedir.

Ancak SGK’de 4/1-a kapsamında sigortalı görünen herkes ÇSGB’nin işkolu istatistiklerinde “işçi” sayılamaz. Çırak, stajyer ve kursiyerler bu hesabın dışında olmalıdır. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne (CTE) bağlı ceza infaz kurumlarında çalıştırılan hükümlü ve tutuklular ile kanundaki anlamıyla işveren vekilleri de işçi sendikasına üye olamaz.

Bu nedenle ÇSGB’nin esas alması gereken sigortalı sayısını hesaplarken sayılarını kesin olarak bildiğimiz çırak, stajyer ve kursiyerleri çıkardım. Buna karşılık zorunlu sigortalıları, tarım sigortalılarını, yurt dışı topluluk sigortalılarını ve “diğer sigortalıları” dâhil ettim. Yani Bakanlığın işçi sayısının ulaşabileceği teorik üst sınırı olabildiğince geniş tuttum. CTE bünyesinde sigortalı çalışanları ise yaklaşık bir büyüklük olarak ayrıca düştüm. İşveren vekillerini, sayıları bilinmediği için hesaba katmadım. Üst sınırı bu kadar geniş tutmama rağmen parça yine bütünü aştı.

PARÇA BÜTÜNÜ YİNE AŞTI

Temmuz 2026’da SGK’nin açıkladığı çırak, stajyer ve kursiyer hariç tüm 4/1-a sigortalı sayısı 17.627.578. Bakanlığın Temmuz 2026 tebliğinde açıkladığı işçi sayısı ise 17.630.735. Bakanlık, Türkiye’deki bütün sigortalı........

© Birgün