Çok yazılıp anlatıldı ama kimi arkadaşlar belirtisiz ad tamlamalarında önadın (sıfatın) nereye konması gerektiği konusunda yanlış bir alışkanlık içindeler. Hatta bazıları bu tutumlarının doğru olduğunu savunuyor...

Kısaca belirtelim. Genel kural şudur: Belirtisiz ad tamlamalarında tamlayanla tamlanan arasına önad girmez. Sözgelimi “TTB Eski Başkanı” denmez. Çünkü “eski” sözcüğü o kişinin kurumdaki konumuyla ilgilidir. O yüzden tamlamanın başına gelir ve “Eski TTB Başkanı” diye yazılır.

Belirtisiz ad tamlamasında birinci öğe olan “tamlayan” ek almaz, yalın haldedir. İkinci öğe, “tamlanan” olarak iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü) alır. “Belirtisiz ad tamlaması” söz öbeğinin kendisi de dilbilgisi açısından bu tanıma uyar. Çünkü bu tamlamada “ad” sözcüğü yalındır, “tamlama” sözcüğü ise iyelik eki almıştır. “Belirtisiz” önadı ise arada değil kalıbın başındadır.

Şimdi “eski” sözcüğüyle başlayan başka bir örnek üzerinden ilerleyelim ve “eski masa örtüsü” tamlamasını irdeleyelim. Burada da “eski” önadı, tamlamanın ortasında değil başındadır. Çünkü “masa eski örtüsü” denmez, “eski masa örtüsü” deriz.

Bütün bu açıklamaları, sevgili dostum Nazım Alpman’ın 4 Aralık 2025 tarihli BirGün’deki “Ey adalet neredesin?” başlıklı yazısına değinmek için yaptım. O yazıdaki bir tümcede şu ifade geçiyordu:

“Haksızlık denilince hangi birini yazmak lazım? Mesela 9 Aralık 2025 Salı günü üçüncü duruşması yapılacak İzmir Büyükşehir Belediyesi eski Başkanı Tunç Soyer...”

Söylemeye gerek yok, bu ifade, “Eski İzmir........

© Birgün