Türk Tabipleri Birliği (TTB), gıda mühendisi ve halk sağlığı uzmanı Dr. Bülent Şık’ın bianet’te yayımlanan yazıları nedeniyle açılan ve 50 bin TL maddi tazminatla sonuçlanan “Polen Davası”nın istinaf aşamasına uzman görüşü sundu.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne sunulmak üzere hazırlanan uzman görüşünde, Şık’ın dava konusu yazılarında pirolizidin alkaloitleri (PA), bal, polen, propolis ve diğer arı ürünleri hakkında kullandığı ifadeler, yazıların yayımlandığı dönemdeki bilimsel bilgi ile ulusal ve uluslararası risk değerlendirmeleri ışığında incelendi.

Raporda Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), Avrupa İlaç Ajansı (EMA), Ortak Gıda Katkı Maddeleri Uzman Komitesi (JECFA), Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Codex Alimentarius Komisyonu’nun yanı sıra Avrupa Birliği ve Türkiye mevzuatı ile bilimsel literatür değerlendirildi.

Uzman görüşünün bilimsel içeriği üç halk sağlığı uzmanı, iki çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı ile eczacılık alanından bir uzmanın katkısıyla hazırlandı. Özellikle halk sağlığı risk değerlendirmesi, çocukların maruziyeti ve hassas gruplar ile arı ürünleri ve takviye edici gıdalara ilişkin değerlendirmeler ilgili uzmanlık alanları tarafından gözden geçirildi.

TTB’nin vardığı sonuç açık: Şık’ın dava konusu yazılarındaki temel bilimsel açıklamalar, yayımlandıkları tarihte mevcut bilimsel bilgiyle ve uluslararası risk değerlendirme kuruluşlarının yaklaşımıyla esas olarak uyumlu.

"Şık’ın temel bilimsel açıklamaları literatürle uyumlu"

Davanın merkezindeki tartışmalardan biri, Şık’ın yazılarında sözünü ettiği pirolizidin alkaloitlerinin sağlık açısından taşıdığı risk.

TTB raporuna göre özellikle 1,2-doymamış pirolizidin alkaloitleri, uluslararası bilimsel otoriteler tarafından toksikolojik açıdan önem taşıyan doğal bileşikler olarak değerlendiriliyor. Bu bileşikler karaciğerde reaktif metabolitlere dönüşebiliyor. Bu metabolitler hücresel proteinlere ve DNA’ya bağlanarak hücre hasarına yol açabiliyor. Rapora göre bu mekanizma PA’ların hepatotoksik, genotoksik ve karsinojenik etkilerinin temelini oluşturuyor.

Risk yalnızca kısa sürede çok yüksek miktarda PA alınmasıyla sınırlı değil. TTB, düşük düzeyde ancak uzun süreli ve tekrarlayan maruziyetin de genotoksik ve karsinojenik özellikler nedeniyle halk sağlığı açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Polen neden tartışmanın merkezinde?

Rapora göre pirolizidin alkaloitlerinin bal, arı poleni, propolis ve diğer arı ürünlerinde bulunması bilimsel olarak bilinen bir olgu.

Ancak bu maddeler ürünlere kasıtlı olarak eklenmiyor. Arılar PA içeren bitkilerden nektar, polen veya bitkisel materyal toplarken alkaloitleri kovana taşıyabiliyor. Dolayısıyla ortaya çıkan kontaminasyon doğal ve tarımsal süreçlerden kaynaklanabiliyor.

Arı poleni ise PA maruziyeti bakımından özellikle dikkatle değerlendirilmesi gereken ürünlerden biri. Polen doğrudan çiçeklerden toplanıyor ve çoğu zaman çok az işlemden geçirilerek tüketiliyor. Bilimsel çalışmalarda bazı polen ürünlerindeki PA miktarlarının bala göre daha yüksek olabildiği, düzenli tüketimin de kronik maruziyete katkıda bulunabileceği belirtiliyor.

Ancak TTB burada önemli bir ayrım yapıyor: Bir arı ürününde PA bulunması, o ürünün tek başına “zararlı” olduğu anlamına........

© Bianet