Adam Phillips psikanaliz ile edebiyatı, hayat ile hikâyeyi bütünleyen bir hekim. Konuşmayı, anlatmayı ve dinlemeyi merkeze koyduğu kitaplarında, yaşamdan kopmadan psikanalizin ne olduğuna ve ne olmadığına dair kalem oynatıyor. Ders vermeyi değil, kalıplardan sıyırdığı psikiyatrik denemeler yazmayı tercih ediyor.

Phillips’in psikiyatrik hikâyelerinde vakalar, kavramlar ve tarih var. Sorunlarını ve hayatlarını çözümlediği kişilerin dünyayla, yaşamla ve başkalarıyla kurduğu ve kurmakta zorlandığı ilişkileri anlatan yazar, gözlemlerini kâğıda döküyor. Bunlardan biri uzmanlığına ilişkin: “Psikanaliz, insan olmanın başa çıkılmaz bir yönü bulunduğunu ve insanı insan yapanın tam da bu olduğunu iddia eder.”

Phillips, incelediği vakalardan ve karşılaşmalarından hareketle kaleme aldığı denemelerinde tam da bu noktanın üzerinde dururken psikanalizi “yaşamı açıklayan söz dizisi” diye tanımlıyor. Buna göre psikanalist aşkı, değişimi, hazları, kıskançlığı, benliğin gelgitlerini, yasakları, özgürlüğü ve onun sınırlarını, kişinin kendi olma çabasını ve başkalarıyla ilişkisini, kaçışları ve kaçırılanları, şüpheleri ve mutluluğu, merakları, ilgisizliği ve yaşama dâhil olan daha pek çok şeyi çözümlüyor.

Phillips, Yan Etkiler’de bu minvaldeki gözlemlerini ve çözümlemelerini sürdürürken karanlığa atılan bir adım dediği psikanalitik terapiye yoğunlaşarak âdeta bir yolculuğa dönüşen ve nereye varacağı belli olmayan analiz sürecini edebiyatla harmanlıyor. Dolayısıyla bir kez daha psikanaliz ile hikâyeleri, vaatlerin peşinden koştuğumuz hayat ile hayal kırıklıklarını bir araya getirerek tedaviyi ve yaşama uğraşını buluşturuyor.

Psikanalistin ikilemi

Phillips, kitabının başlığı yaptığı “yan etki” ifadesinin altını şöyle dolduruyor: Bir terapi sürecinde, hastanın anlatmaya başlamasıyla hikâyenin gideceği yeri ve yol açacağı sonuçları kestirememek. Tıpkı hayranlık uyandırırken tedirgin de edebilen bir edebî eserde olduğu gibi. Yorumlayıcı sanat psikanaliz ile yaşamı ve edebiyatı bir araya getiren Phillips de bu coşkunun ve kuşkunun üstüne gidiyor Yan Etkiler’de.

Konunun diğer tarafında ise dinleyen ve ardından konuşan analist bulunuyor; Phillips, onun sözlerinin hastayı nasıl etkileyeceğinin belli olmadığını belirtirken başlangıçtaki muammaya dikkat çekiyor: “Kişi, korunmasızlığı konusundaki eğitimine karşın, kullanılan kelimelerin etkisi tahmin edilemez. Rüya........

© Bianet