16Temmuz 2026 tarihi, yalnızca yapay zekâ teknolojisinin değil, dünya siyasetinin de dönüm noktalarından biri olarak kayda geçecektir.

Şanghay’da düzenlenen törenle Dünya Yapay Zekâ İşbirliği Örgütü (World Artificial Intelligence Cooperation Organization - WAICO) resmen kuruldu. Çin Halk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin Çin hükümeti adına imzaladığı anlaşma, yalnızca yeni bir uluslararası kurumun kuruluşunu değil, yapay zekâ alanındaki küresel güç dengelerinin değişmeye başladığını ilan etti.

Cumhurbaşkanı Xi Jinping’in şu sözleri bu yeni dönemin özeti niteliğindedir:

“Yapay zekânın gelişimi tek bir ülkenin solo performansı değil, uluslararası işbirliğinin senfonisi olmalıdır.”

Bu cümle, son yıllarda yapay zekâ alanında karşı karşıya gelen iki farklı uygarlık anlayışının en açık ifadesidir.

Bir tarafta bilgiyi tekelleştiren, algoritmaları kapalı kutular hâline getiren, yüksek abonelik ücretleriyle insanlığın bilgiye erişimini sınırlandıran Atlantik merkezli teknoloji devleri bulunuyor.

Diğer tarafta ise yapay zekâyı ortak kalkınmanın, bilimsel paylaşımın ve uluslararası işbirliğinin aracı hâline getirmeyi hedefleyen Çin öncülüğündeki yeni yaklaşım yükseliyor.

Yapay zekâ ilk kez küresel kamusal altyapı olarak tanımlanıyor

WAICO’nun ilanıyla birlikte Çin yalnızca yeni bir kurum kurmadı.

Önümüzdeki beş yıl içinde gelişmekte olan ülkelere beş bin yapay zekâ eğitim ve seminer kontenjanı açacağını duyurdu.

ASEAN, Arap Birliği, Afrika Birliği, CELAC, Şanghay İşbirliği Örgütü ve BRICS ile ortak yapay zekâ uygulama merkezleri kurulacağını açıkladı.

Otuz ülkenin MAZU isimli yapay zekâ destekli meteorolojik erken uyarı sisteminden yararlanacağı ilan edildi.

Bunlar,........

© Aydınlık