Bir ülke önce bütün çocuklarına temel eğitim mi vermeli, yoksa dünya çapında uzmanlar yetiştirecek seçkin kurumlar mı kurmalı?

Çin ve Hindistan’ın kalkınma deneyimleri, bu sorunun yalnızca eğitim bakanlıklarını ilgilendirmediğini gösteriyor. Verilen yanıt, fabrikaların kuruluşundan gelir dağılımına kadar ülkenin geleceğini etkiliyor.

20. yüzyıla, emperyalizmle savaşların ardından büyük yoksulluk ve geniş kırsal nüfuslarla giren iki dev ülke, eğitim sistemlerini farklı yönlerden genişletti. Çin önce tabanı güçlendirdi, Hindistan tepeye öncelik verdi. Birinin dünyanın fabrikası, diğerinin yazılım ve iş hizmetlerinde büyük bir merkez olmasında bu tercihler önemli pay taşıyor.

Nitin Kumar Bharti ve Li Yang’ın Dünya Eşitsizlik Laboratuvarı için hazırladığı 1900-2020 karşılaştırması, eğitimle üretim arasındaki bu bağı tarihsel verilerle açıklamaktadır. Faydalanacağım noktaları devrimci bir süzgeçten geçirerek paylaşıyorum.

HİNDİSTAN DEVRİMDEN UZAKLAŞTIKÇA TÖKEZLEDİ

Bugünkü tabloya bakıp Çin’in her zaman önde olduğunu sanmamalıyız. 1906’da Hindistan’da ilkokula kayıtlı yaklaşık 4,1 milyon öğrenci varken Çin’de sayı yalnızca 480 bindi. 1930 dolaylarında öğrenci sayıları birbirine yaklaştı. Çin yaklaşık 11 milyon, Hindistan 10 milyon düzeyindeydi; ancak net okullaşma oranı Hindistan’da yaklaşık yüzde 22, Çin’de yüzde 14’tü.

Burada sayılar bütün eğitim sistemini değil, ilkokulu kapsıyor. Öğrenci sayısı ile okul çağındaki çocukların okula erişimi de aynı şey değildir. Nüfusu daha büyük bir ülkenin daha çok öğrencisi bulunması, eğitimin daha yaygın olduğu anlamına gelmez.

Hindistan’ın başlangıç üstünlüğü kalıcı olmadı. Araştırmaya göre Çin, ilkokuldaki öğrenci sayısında 1930’larda, net okullaşmada ise 1950’lerde öne geçti. Dolayısıyla 1950’yi de Hindistan’ın üstünlüğünün sürdüğü bir yıl olarak anlatmak doğru olmaz.

1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra temel eğitimin devlet seferberliğiyle yaygınlaştırılması, iki ülke arasındaki farkı büyüttü. İşte size bir Millî Demokratik Devrim başarısı örneği. Bir tarafta emperyalizme karşı silahıyla elde ettiği bağımsızlığı ve devrimini ilerleten Çin’in günümüze varan başarısı, diğer tarafta ise üzgünüz ki devrimden sapan Hindistan’ın İsrail’e, Amerika’ya karşı zaafları…

ÇİN DEVRİMİ İLERLETTİ VE BAŞARDI

1980 dolaylarında Çin’de yaklaşık 146 milyon ilkokul öğrencisi bulunuyor, net okullaşma yüzde 93 düzeyine ulaşıyordu. Hindistan’da öğrenci sayısı yaklaşık 74 milyon, oran yüzde 69’du. Başlangıçta geride olan Çin, birkaç on yılda çok daha geniş bir eğitim tabanı oluşturmuştu.

Bu yükseliş kesintisiz ve sorunsuz gerçekleşmedi. 1966–1976 arasındaki Kültür Devrimi, yükseköğretimde alınan önemli tedbirlerle bugünkü başarıların temellerini hazırladı. Gerici,........

© Aydınlık