menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Asya’da disiplin, Batı’da şaşkınlık

75 0
20.09.2026

Önce bir haber: ABD Hava Kuvvetleri Bakanı Troy Meink, 14 Eylül’de ülkesinin yörüngede silahları bulunduğunu açıkladı.

Uzay savaşları artık bilim kurgu filmlerinin konusu olmaktan çıkıyor. Dünyanın yakın çevresi işlevsiz uydular ve roket kalıntılarıyla dolarken bu ortama silahlar da ekleniyor.

Ayrıca, Birleşik Devletler, uzayda Pandora'nın kutusunu açtı. ABD rotasına devam eder ve yörüngede silahlar konuşlandırmaya sürerse, Çin ve Rusya için karşılıklı adımlar atmaktan kaçınmak neredeyse imkânsız hâle gelecektir.

Siber uzayda başka bir çöplük büyüyor.

Yapay zekâ ajanlarıyla üretilen sahte haberler, belgeler, görüntüler ve kimlikler gerçeğe ulaşmayı zorlaştırıyor. İnterneti kirlettiler. Şimdi bu tablonun içinden yükselen çağrıya bakalım. Yapay zekâyı yavaşlatma talepleri neden tam bugün yeniden gündemde?

Yapay zekâ kullanılarak hastalık tespiti ve tedavi yapılmasını tartışırken, şehir yönetiminde, trafikte, tarımda, hukuk ve diğer birçok alanda insanlık için kullanım alanları açmayı planlarken… neoliberalizm gericilikte sınır tanımıyor.

NEDEN ŞİMDİ?

12 Eylül’de Anthropic CEO’su Dario Amodei, güvenlik çalışmalarına zaman kazandırmak için gelişmenin yavaşlatılmasını ve bağımsız denetimi istedi. Sam Altman ve Elon Musk destek verdi. Trump ise 13 Eylül’de Çin karşısındaki üstünlüğü korumak istediğini söyleyerek karşı çıktı. “Yapay zekâyı kazanan kazanır.” diyordu.

Amerikan şirketleri yıkıcı rekabeti sınırlandırmak için devletin hakemliğini mi arıyor? Yoksa insan denetiminden çıkabilecek sistemlerden mi kaygılanıyorlar?

Mart 2023’te Future of Life Institute’un yayımladığı mektup, GPT-4’ten güçlü sistemlerin eğitimine altı ay ara verilmesini istemişti. Bugün GPT-6 kullanımda. DeepSeek devrimi yaşandı. Aradan geçen yıllarda insanlık için birçok konuda kolaylık ve verimlilik günleri yaşandı.

Ben de bu mektuba cevap olarak, 28 Kasım 2023 tarihli “Bilimin yönü ve insanlığın eylemi” yazımda Amerika’nın standartları belirleme iddiasını ve Asya’nın yükselişini değerlendirmiştim. Asya çağında Amerikan standartlarıyla devam etmek olanaksız diye düşünüyordum ki WAICO’nun kuruluşuyla bu düşünce ete kemiğe bürünmüştür.

Çin gidişatı Amerika’nın yönlendirmesine artık rıza göstermeyecektir. WAICO’yu kuran iradenin tutumu doğrudan Amerika’ya iletilecektir. Disiplin konuşacaktır.

BU İŞİN EKONOMİ POLİTİĞİ VAR

Yapay zekâ, ABD–Çin rekabetinin en keskin alanlarından biri. Amerikan şirketlerinin modelleri, çipleri........

© Aydınlık