Με ποσοστό 53,6% και 138/199 έδρες του ουγγρικού κοινοβουλίου ο Πέτερ Μάγιαρ και το κόμμα του, Tisza είναι οι μεγάλοι θριαμβευτές των πρόσφατων εκλογών της Ουγγαρίας που απασχολεί αυτές τις μέρες το ελληνικό διαδίκτυο. Όχι τόσο για τη νίκη του Μάγιαρ, όσο για τη συντριβή του Βίκτορ Όρμπαν που για 16 ολόκληρα χρόνια ήταν κυρίαρχος, έχοντας δημιουργήσει ένα σκληρό και διεφθαρμένο καθεστώς σε συνθήκες κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ένα μοντέλο που συνηθίζεται σε τέως χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού μιας και για τις χώρες αυτές της Κεντρικής Ευρώπης η κλασσική δυτική φιλελεύθερη δημοκρατία ήταν απούσα για πολλά χρόνια και ακόμα δυσκολεύονται να την αφομοιώσουν. Στη Ρωσία προφανώς δεν έχουν πρόβλημα μιας και εκεί δεν γνώρισαν ποτέ δημοκρατία και δεν τους νοιάζει, αρκεί ο δυνάστης τους να είναι αρκούντως σκληρός και αδίστακτος όπως επιβάλει η κουλτούρα και η παράδοση της χώρας.

Το πιο εντυπωσιακό είναι που τα τρία κόμματα που μπαίνουν στη Βουλή είναι όλα δεξιάς απόχρωσης εφόσον κανένα παραδοσιακό αριστερό κόμμα δεν τα κατάφερε. Ακόμα και ο «Δημοκρατικός Συνασπισμός» για πρώτη φορά από το 1989 έπεσε κάτω από το 5%. Βλέπετε, οι χώρες αυτές που βίωσαν στο πετσί τους τον σκληρό σοβιετικό ολοκληρωτισμό, που ονομάστηκε σοσιαλισμός ή κομμουνισμός, έπαθαν πολλά και έμαθαν περισσότερα και πολύ δύσκολα θα φέρουν στην εξουσία και πάλι ένα αριστερό μόρφωμα, εν αντιθέσει με τις δυτικές δημοκρατίες που χρόνια τώρα φλερτάρουν με κόμματα που υπόσχονται τον σοσιαλισμό ίσως γιατί θέλουν και αυτές να μάθουν τι εστί βερίκοκο.

Αν έχει ενδιαφέρον η Ουγγαρία είναι για το τέλος του Όρμπαν, κάτι που συνεπάγεται, κατά πάσα πιθανότητα, την επαναφορά της χώρας στη Δύση. Διότι μέχρι χθες η Ουγγαρία ήταν το μάτι του Πούτιν στην ΕΕ – πρόσφατα μάλιστα αποκαλύφθηκε ο συντονισμός Ουγγαρίας - Ρωσίας στα θέματα των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας και η κοινοποίηση εμπιστευτικών εγγράφων της ΕΕ στους ανθρώπους του Πούτιν. Επί χρόνια η Ουγγαρία του Όρμπαν αποτελούσε τον «εισοδιστή» του Πούτιν στην ΕΕ και το μεγάλο ερώτημα είναι αν και κατά πόσο αυτό θα αλλάξει, με κορυφαίες στιγμές τις καθυστερήσεις σε κυρώσεις κατά της Ρωσίας και τα εμπόδια, έστω και πρόσκαιρα, της οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας προς την Ουκρανία. Αυτό λανσαρίστηκε ως «εθνική ανεξαρτησία» μέσα σε μια «εναλλακτική» Ευρώπη αλλά, όπως φάνηκε εκ του αποτελέσματος, είχε βασικά πρόσδεση στο άρμα του Πούτιν και πολλή διαφθορά. Ένα ανάλογο καθεστώς εντός της ΕΕ προσπάθησε να κάνει και η δική μας κυβέρνηση Τσίπρα αλλά δεν τα κατάφερε. Ήταν και οι εποχές δύσκολες. Ίσως προσπαθήσει και πάλι.

Εδώ να σημειώσω ότι πολλοί ζητούσαν την αποπομπή της Ουγγαρίας από την ΕΕ, λόγω της πρακτόρευσης των ρωσικών συμφερόντων εντός της από τη διοίκηση Όρμπαν. Ευτυχώς όμως που δεν έγινε, όχι μόνο διότι διαφύλαξε τις δημοκρατικές αρχές της ΕΕ, αλλά και γιατί έδειξε εμπιστοσύνη στην κοινωνία των πολιτών της Ουγγαρίας, η οποία αφυπνίστηκε και κατάφερε δημοκρατικά και κοινοβουλευτικά να αποτινάξει τον ζυγό. Και μάλιστα ανεβάζοντας στην εξουσία ένα νέο κόμμα (2024) όπως αυτό του Μάγιαρ, που ήταν τέως άνθρωπος του Όρμπαν και αποσκίρτησε. Και θριάμβευσε ακριβώς διότι δεν δίστασε να καταγγείλει το σύστημα με την αξιοπιστία που διαθέτει πάντα ο insider, ο άνθρωπος μέσα από την κοιλιά του κήτους. Προφανώς και τη συνέχεια δεν την εγγυάται κανένας.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια εκτός από τον εισοδισμό του ρωσικού πουτινισμού παρατηρήθηκε και παρέμβαση του αμερικάνικου τραμπισμού, ο οποίος μάλιστα δεν δίστασε να παρέμβει στις εκλογές με την επίσκεψη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς υπέρ του καθεστώτος. Διότι δεν είναι μόνο ο Πούτιν που θέλει να υπονομεύσει την ΕΕ, είναι και ο αμερικάνος φίλος του. Ευτυχώς αυτή η παρέμβαση αποδείχθηκε αντιπαραγωγική αφού ήταν, όπως αποδείχτηκε, καταλυτική για τη συντριβή του Όρμπαν. Δύο τεράστιοι αλλοδαποί αυταρχισμοί εισέβαλαν στη μικρή Ουγγαρία για να διασώσουν ένα αυταρχικό καθεστώς και αυτό εξόργισε τους πολίτες και προκάλεσε τη συντριβή του. Βλέπετε, η δημοκρατία ακόμα και ανάπηρη εκδικείται. Γι’ αυτό και κορυφαία αυταρχικά καθεστώτα, όπως ο ναζισμός και ο κομμουνισμός, είχαν φροντίσει να την αποκεφαλίσουν. Ο Όρμπαν δεν πρόλαβε ή δεν τα κατάφερε. Και έτσι έγινε η ανατροπή.

Αλλά δεν ήταν η ανελευθερία ή ο φιλοπουτινισμός η κύρια αιτία της πτώσης του καθεστώτος Όρμπαν. Υπήρχε οικονομική δυσπραγία ως αποτέλεσμα και της οικονομικής απομόνωσης, συνεπώς και εξαθλίωση ομάδων του κοινωνικού σώματος, καθολική διαφθορά εκ μέρους των φιλοκυβερνητικών, απόλυτος έλεγχος των θεσμών, κοινωνική ασφυξία, ζοφερό κλίμα και διάχυτη υποκρισία. Όλα συνεπακόλουθα του ορμπανικού λαϊκισμού ο οποίος, όπως κάθε λαϊκισμός, δεξιός ή αριστερός, έχει ημερομηνία λήξης. Αρκεί να βρεθεί το πρόσωπο που θα διαχειριστεί σωστά και επιτυχημένα τη δυσαρέσκεια. Και στην Ουγγαρία βρέθηκε. Το οικοδόμημα του Όρμπαν που μπορούσε να περιφρονεί τις Βρυξέλλες και να πουλάει εναλλακτικότητα (κάτι δικό μας μου θυμίζει) κατέρρευσε μέσα στην αυταρχικότητά του.

Το μεγάλο ερώτημα είναι ποια στάση θα κρατήσει η νέα κυβέρνηση σε σχέση με την Ευρώπη, με τη Ρωσία αλλά και με την Τουρκία με την οποία το καθεστώς Όρμπαν είχε πολλές ανοικτές δουλειές. Προφανώς και πολύ δύσκολα η νέα κυβέρνηση θα αλλάξει πολιτική σε τομείς που συνέφεραν την Ουγγαρία, όπως για παράδειγμα το μεταναστευτικό και τα κλειστά σύνορα. Αλλά το σημαντικότερο είναι η τεχνολογική εξάρτηση και οι συμβάσεις που έχει η χώρα με τη Ρωσία, οι οποίες είναι πολύ δύσκολο να ανατραπούν από τη μια μέρα στην άλλη χωρίς να προκαλέσουν κραχ στην οικονομία της. Καλά είναι τα συνθήματα υπέρ της Ευρώπης αλλά θα πρέπει να βλέπουμε και τις χρόνιες εξαρτήσεις, που δεν διακόπτονται απλώς με πολιτικές αποφάσεις, αλλά και την κουλτούρα της χώρας που απέχει πολύ από την αντίστοιχη ευρωπαϊκή.

Η αλλαγή στην Ουγγαρία είναι σημαντική αλλά τίποτα δεν είναι δεδομένο. Ακόμα και η στάση του Μάγιαρ δεν είναι καθόλου δεδομένη σε σχέση με τη βοήθεια στην Ουκρανία και γι’ αυτό οι Ουκρανοί αξιωματούχοι, που ξέρουν περισσότερα, είναι σήμερα πολύ συγκρατημένοι σε σχέση με τις εξελίξεις στη χώρα αυτή. Προφανώς και δεν μπορεί να συνεχίσει την αντιευρωπαϊκή στάση της προηγούμενης κυβέρνησης διότι έχει ανάγκη την απελευθέρωση των ευρωπαϊκών κονδυλίων για την οικονομικά διαλυμένη χώρα του, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Ουγγαρία θα γίνει από τη μια μέρα στην άλλη μια χώρα του δυτικού κόσμου. Γι’ αυτό μετά τους πρώτους πανηγυρισμούς καλό είναι να κρατάμε ένα μέτριο καλάθι. Και αυτή είναι μια αισιόδοξη στάση.

Στην Ελλάδα ως συνήθως οι δεξιοί πανηγυρίζουν, αφού νίκησε ένας δεξιός φίλος της Ευρώπης, και οι «προοδευτικοί» είναι μουδιασμένοι διότι ό,τι βλάπτει τη μητέρα-Ρωσία είναι γι’ αυτούς κακό και αντιδραστικό. Ο Όρμπαν μπορεί να ήταν ένας διεφθαρμένος δικτάτορας, αλλά ήταν φίλος της Ρωσίας και της Τουρκίας και εχθρικός προς το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Και αυτές οι ιδιότητες είναι ακόμα ελκυστικές στον λεγόμενο «προοδευτικό» κόσμο. Ο καθένας με τις αγκυλώσεις του. Θα πρότεινα να περιμένουμε. Καλές είναι οι αλλαγές αλλά δεν είναι και εύκολες ειδικά στις χώρες που έχουν βιώσει ολοκληρωτισμό και συνεχίζουν να έχουν ισχυρά δεσμά μαζί του.

© Athens Voice