İnsan deneyiminin en uç, aklın öncüllerini en çok çaresiz bırakan iki büyük gizemi “Aşk” ve “Ölüm”. İkisi de rasyonel mantığın sınırlarını darmadağın eden, insanı zorunlu olarak bilgeliğin kapısına getiren muazzam paradokslar. Aklın katı kuralları bu iki kavram karşısında iflas eder ve bilgelik burada devreye girer.

Klasik mantık bize “Bir şey aynı anda hem var hem yok olamaz” veya “İnsan kendi çıkarını korur” der. Aşk ise bu öncüllerle dalga geçer: Aşkta iki ayrı insan, kendi benliklerini koruyarak tek bir ruh hâline geldiklerini hissederler. Mantık buna “imkânsız” derken, bilgece yaşayan bunu deneyimler.

Akıl, acı veren şeyden kaçmayı emrederken; âşık, o acıyı yaşatan özlemlerin vuslata dönüşündeki heyecanı bilir ve gerekirse canını feda eder. Platon’un Theia Mania (kutsal delilik) dediği hâl, bilgelik için varoluşun özüdür.

Alain Badio aşk ile cinsellik arasındaki bağı kurar. Aşksız cinsel ilişkinin hep bir boşluk duygusuyla bittiğini belirtirken, Andre Comte-Sponville bunu somutlaştırır: “Çiftleşmeden sonra her hayvan kederlidir.” Comte-Sponville, aşkı “koşulsuz ve ölçüsüz sevgi” olarak niteler ve aşkın haz duymak (eros), sevinç duymak (philia) ve güç çekişmesinden kurtulmak (agape) boyutlarını irdeler. Haz duymanın, yani “eros”un salt sekse indirgenmesine karşı çıkar ve bunu “tutkulu”, kör kütük âşık olunduğunda hissedilen aşk olarak tanımlar.

Badio’ya göre hayatı yeniden icat etmeyi amaçlayan Aşk’ın sabırlı ve inatçı olması uygun düşer. Çünkü Aşk’ın yeniden icat etmeyi de yeniden icat etmesi gerekir. Ve gerçek aşkı tanımlar: “Gerçek aşk uzamın, dünyanın ve zamanın yarattığı engelleri kalıcı bir biçimde, kimi zaman acı çekerek alt eden aşktır.”

İçsellik kavramlarından biri olan “Acı”, Aşk’ı besleyen en önemli duygu hissetme kapasitesiyle anlam kazanmakta. Sevginin biricikliği ve yoğunluğu sadece yoksunluğuyla ortaya çıkar ve bıraktığı acı ile hissedilir. Hayatın en çıplak gerçeği olan acıya razı olmayanlar, onu içselleştirmeyenler yas tutamaz ve onun........

© Artı Gerçek