Bir önceki yazımda Türkiye-Irak ilişkilerinin geçmişini ve güncel gelişmelerini özetlemeye çalıştım. Sizlerden gelen öneri ve eleştirilerden sonra, Irak’taki gelişmelerle ilgili yeni bir yazı yazmak gerekli oldu.

Okuyucudan gelen öneri ve eleştirileri dört başlıkta toplamak mümkün. Elimden geldiğince bu sorulara cevap arayacağım.

1- Kalkınma Yolu Projesi tam olarak nedir? Bugün ne aşamada?2- Güncel gelişmeler, bu ve devamı projelerin gerçekleşmesi için yeterli mi?3- Bu ani ve hızlı gelişmeleri nasıl okumalıyız?4- Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi bu projenin neresinde? Kürtler bu projeden nasıl etkilenecek?

Kalkınma Yolu Projesi: Basra Körfezi’ndeki El-Faw Limanı’ndan başlayarak Irak üzerinden Türkiye sınırına ve oradan Avrupa’ya uzanan dev bir kara yolu, demir yolu, enerji ve lojistik koridorudur. Irak’ı Güneyden-Kuzeye geçerek Habur Sınır Kapısı’nın batısındaki Ovaköy’de Türkiye sınırına bağlanır. 1.176 kilometre uzunluğunda çift yönlü yüksek hızlı demiryolu ve 1.190 kilometre uzunluğunda otoyol inşası yer alıyor. Sadece ulaşım değil; aynı zamanda petrol ve doğalgaz boru hatları ile enerji nakil hatları ve fiber optik iletişim altyapısını da kapsıyor. Koridor boyunca yeni sanayi bölgeleri, lojistik üsler ve ticaret merkezlerinin kurulması da hedefleniyor. Projenin temel amaçları; Asya ile Avrupa arasındaki ticarette Süveyş Kanalı ve Kızıl Deniz güzergâhına daha ekonomik, ek bir seçenek oluşturmaktır. Ayrıca, Irak petrol ve doğalgazını bu proje kapsamına dahil edilecek boru hatları ile Avrupa pazarına ulaştırmak. Proje ilk olarak 2005 yılında Irak Merkezi Hükümeti’nce gündeme getirildi. Irak Merkezi Hükümeti’nin bu projede ısrarcı olmasının nedeni, projenin yüksek ekonomik ve jeopolitik getirileri sayesinde Irak ekonomisini ciddi anlamda toparlayacağını düşünmesidir.

Projenin en önemli ayağı Basra Körfezi’ndeki El-Faw Limanı’dır. El-Faw Limanı 54 km² (54.000.000 m²)’lik devasa bir alanı kapsıyor. Ortadoğu’nun en büyük liman projelerinden biridir. 5 ana rıhtımdan oluşmakta. Dünyanın en büyük dalga kıranına sahip. İnşaatına 2010 yılında başlandı. Proje yürütücüsü Güney Kore menşeli Daewoo E&C firmasıdır. Toplam maliyeti yaklaşık 7 milyar dolar. Bugün itibarı ile inşaatının büyük kısmı tamamlanmış durumda. Finansmanı büyük ölçüde Irak Merkezi Hükümeti’nce petrol gelirleri ile sağlanıyor. Liman ile Basra arasındaki 63 km’lik otoyol bağlantısı da yapılmış. Projenin devamına ise henüz başlanamadı. Projenin devamı hayata geçmezse Liman büyük ölçüde işlevsiz kalacaktır. Kalkınma Yolu Projesi’nin tamamının yaklaşık maliyetinin 25 milyar doları bulacağı belirtiliyor.

2024 yılında Irak, Katar, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) dört taraflı mutabakat zaptı oluşturdular. Projenin fiziksel güzergâhı Irak-Türkiye. Katar ve BAE ise yatırımcı olarak projeye dahil oldular. Ancak bugüne kadar; Irak’taki iç çatışmalar, İran’ın Irak üzerindeki baskısı ve yatırımcıların isteksizliği nedeni ile yapımına başlanamadı.

Bugün ise ABD’nin İran savaşı ile Hürmüz Boğazı kapandı. Yemen’de Sana hükümet güçleri (Husiler) Babülmendep’i kontrol altına aldılar. Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı yolu üzerinde İran etkisi artmış bulunuyor. Bu gelişmeler hem Körfez ülkelerinin hem de Avrupa ülkelerinin projeye ilgisini arttırıyor.........

© Artı Gerçek