Bir süredir yapay zeka şirketlerinin sahaflardan ve toplu kitap satıcılarından eski basımları satın alıp taradıktan sonra fiziksel nüshaları ortadan kaldırdığına ilişkin haberleri takip ediyorum. Son olarak 404 Media’nın Amazon’a dair haberine rastlayınca çıkınca konuya dair düşünce ve şüphelerimi köşemde işlemeye karar verdim. Gazeteci Emanuel Maiberg imzalı habere göre; eski ve nadir bir kitaba yerleştirilen takip cihazı, kitabın Las Vegas’taki bir Amazon tesisine ulaşıyor. Amazon’un bu şekilde topladığı birçok nadir ve eski kitabın ciltleri burada kesiliyor, sayfaları taranıyor, bilgiler yapay zeka işletim sistemine aktarıldıktan sonra fiziksel nüshalar imha ediliyor.

Amazon gibi yapay zeka üzerine çalışan şirketlerin eski ve nadir kitapları satın alıp taradıktan sonra yok ettiğine ilişkin bu tür haberler beni teknik ayrıntısından çok, temsil ettiği zihniyet nedeniyle düşündürüyor. Çünkü burada olan şey yalnızca kitapların dijitalleştirilmesi değil; bilginin fiziksel dünyadan çekilip giderek daha kapalı, daha soyut ve daha mülkiyetçi sistemlerin içine taşınması.

İnsanlık tarihinin hatırı sayılır bir bölümü, bilgiyi çoğaltmanın ve erişilebilir hale getirmenin hikayesi olarak okunabilir; zira bir zamanlar bilgiye sahip olmak güçtü. Kitaba, arşive, eğitime ulaşabilen sınırlı bir kesim vardı. Matbaanın icadı, kamusal kütüphaneler, eğitimin kurumsallaşması, üniversiteler ve sonrasında internet bu tekeli büyük ölçüde........

© Anayurt