Suudi Arabistan’ın yeni güvenlik paradigması
Anadolu Ajansı Orta Doğu Haberleri Danışmanı Metin Mutanoğlu, Suudi Arabistan’ın bölgesel krizlerle birlikte dönüşen güvenlik politikalarını AA Analiz için kaleme aldı.
Suudi Arabistan, resmi olarak kurulduğu 1932 yılından bu yana en derin krizlerinden birini, belki de en önemlisini yaşıyor. Bu kriz ülkenin ayağa kalkması ve geleceğinin temellerini sağlamlaştırması açısından çok büyük bir fırsat olarak da görülebilir. Bugün bir yandan Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İsrail’in dayatmaları, diğer yandan krizlerin ortasındaki jeopolitik manevralar ve İran uzantılarının neredeyse dört bir yandan hissedilen tehdit ve saldırıları ve son olarak da Yemen’de Husilere yönelik yürütülen harekât, yeni Suudi Arabistan’ın doğum sancılarına işaret ediyor.
ABD ile derinleşen ilişkiler
Suudi Arabistan’ın ABD ile ilişkileri, kurulduğu 1930’lu yıllara dayanıyor. Amerikan petrol şirketi Standard Oil of California (SOCAL) mühendislerinin yıllar süren arama faaliyetleri, yeni kurulan ve topraklarının büyük bölümü çöl olan bu Arap devletine sadece can suyu değil, zenginleşmesinin garantisini de sunuyordu. Yıllar içerisinde petrolü işlemeyi ve ondan büyük gelirler elde etmeyi öğrenen Suudiler, 1980 yılında petrolün tamamını millileştirmeyi başardı. Petrol, bu tarihlerde Suudi-ABD ilişkileri açısından stratejik bir bağ olmuştu. Suudi Arabistan yıllar içerisinde petrolünü kendi üretmeyi ve küresel pazarlara satmayı başarsa da ABD ile kurduğu ilişkiyi hiç koparmadı ve korumayı bildi. Başta kurucu Kral Abdülaziz bin Abdurrahman Al Suud olmak üzere ülkenin mevcut Kralı Selman bin Abdülaziz’e kadar gelen 7 kral da ABD ile olan ilişkileri diğer bütün ülkelerle olan ilişkilerin önünde tutarak Washington'a önemli bir imtiyaz sundu. ABD, Suudi petrolleri üzerindeki varlığını kaybetse de teknik ve ekonomik açıdan Suudi Arabistan’a iyice yerleşti. Amerikan şirketleri Suudi Arabistan pazarının en etkili oyuncuları oldu. Bu ekonomik var olma durumu aynı zamanda ülkenin tüketim kültürünü de belirli ölçüde etkiledi. Amerikan şirketleri franchising yoluyla ülkenin tamamına yayıldı. ABD’deki küçük veya büyük markalar Suudi Arabistan sokaklarının vazgeçilmez bir parçası haline geldi.
Suudi Arabistan, ABD'yle en sıkı bağları askeri güvenlik hususunda kurdu. Riyad yönetimi, ordusunun modernizasyonu ve silahlanması konusunda Amerikan silah sistemleri ve teknik desteğine her zaman bağlı kaldı. Nitekim 1950 yılından itibaren Amerikan silah şirketleri için önemli bir pazar olan Suudi Arabistan'ın, resmi istatistiklere göre, bu şirketlerden her sene neredeyse 3 milyar dolarlık silah alımı yaptığı biliniyor.
1990 yılına geldiğimizde ise savunma sanayi anlaşmaları bu kez yepyeni bir şekle büründü. Saddam Hüseyin’in Kuveyt’i işgaliyle birlikte sadece Suudi Arabistan'ın değil diğer Körfez ülkelerinin de ABD'yle ilişkileri bağımlılığa doğru evrildi. Saddam Hüseyin’in ordusunu Suudi Arabistan sınırlarına yerleştirmesi, Körfez ülkelerinde özellikle petrol tesislerinin Bağdat'ın kontrolüne gireceği ve topraklarının işgal edilebileceğine dair endişeye neden oldu. Suudi Arabistan’ın bu korkusunu 500 binden fazla askerini bu ülkenin topraklarına yığan Washington........
