Savunma analisti Arda Mevlütoğlu, yapay zeka sistemlerinin askeri alandaki dönüşüme etkisini ve bu kapsamda ortaya çıkan tehditler ile gereklilikleri AA Analiz için kaleme aldı.

4-5 Şubat tarihlerinde İspanya'nın A Coruna kentinde askeri alanda yapay zekanın sorumlu kullanımına dair REAIM 2026 (Responsible AI in the Military Domain) adlı bir zirve düzenlendi. Daha önce 2023'te Lahey ve 2024'te Seul'de düzenlenen REAIM'e bu yıl 85 ülke katıldı. Zirve sonrasında 20 ana ilkeden oluşan bir bildiri hazırlandı. Katılımcı ülkelerden 35'i bildiriyi imzalarken Çin ve ABD imza atmadılar.

Söz konusu bildiri ile taahhüt edilen ilkeler arasında YZ destekli silahlar üzerinde insan sorumluluğunun korunması, net komuta ve kontrol zincirlerinin oluşturulması ve ulusal denetim mekanizmalarına ilişkin bilgi paylaşımı yer almaktaydı. Ayrıca risk değerlendirmeleri, kapsamlı test süreçleri ile askeri personelin eğitimine vurgu yapıldı.

Önceki REAIM zirvelerinde ABD'nin başını çektiği çok sayıda ülke, daha esnek bir ilke çerçevesini benimsemişti. Bu yıl ise hem ABD ve Çin gibi YZ teknolojilerinde öncü iki ülkenin bildiriye imza atmaması hem de onay veren ülke sayısının sınırlı kalması, uluslararası düzlemde kabul gören norm ve ilkeler seti üretim ve paylaşımının ne kadar sınırlı olduğunu gösterdi. YZ konusunda uluslararası sistemde henüz bir asgari müşterek oluşturulabilmiş değil. YZ teknolojilerinin savaş alanında tetiklediği derin dönüşümün yanında bu durum da bir güvenlik tehdidi olarak değerlendirilebilir.

- Güvenlik tehditleri bağlamında askeri yapay zeka

YZ’nin askeri alanda kullanımı komuta-kontrol ve karar destekten elektronik ve siber harbe, füze savunmasından insansız hava, kara ve deniz araçlarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. İnsanın bilişsel kapasitesini aşan ya da büyük boyutlarda karmaşık veri setlerinin yüksek süratte analiz edilmesini gerektiren senaryolarda YZ, ana unsur olarak işlev görüyor. Teknolojideki gelişmeler de zaten modern savaş alanına dair neredeyse tüm ihtiyaçları bu kategoriye sokmakta. Başka bir deyişle YZ, savaşı insanın algı ve tepki kapasitesinin ötesinde bir boyuta taşımakta. Literatürde “hipersavaş” olarak tanımlanan bu yeni savaş türünde karar alma ve icra döngüsü milisaniyeler içinde tamamlanabiliyor.

Bu noktada insanın denetimini, “tetiği çeken parmaktan” çok daha geniş bir perspektifte ele alma gerekliliği ortaya çıkıyor. Bu doğrultuda atılması gereken ilk adım, insan denetimini, YZ’nin kullanıldığı sürecin tüm aşamalarında etkin bir bileşen olarak,........

© Anadolu Ajansı Analiz