Foto: Ilustracija/AI

23.12.2025 |

Kolumna

Izvor: Akta.ba

Nemoguće je zamisliti savremenu ekonomiju bez digitalnih platformi. One nisu prolazni trend, već standardni poslovni model.

Nemoguće je zamisliti savremenu ekonomiju bez digitalnih platformi. One nisu prolazni trend, već standardni poslovni model prisutan širom Evropske unije i na globalnom nivou. U tom kontekstu, ključno pitanje za Bosnu i Hercegovinu nije da li digitalne platforme trebaju postojati, već kako ih regulirati na način koji donosi koristi radnicima, ekonomiji i državi u cjelini.

Kao i mnoge ekonomije u razvoju u Evropi, Bosna i Hercegovina se trenutno nalazi u procesu preispitivanja načina na koji se novi oblici rada i digitalnog poslovanja uklapaju u njen ekonomski model. Odluke koje se donose danas oblikovat će konkurentnost zemlje, njenu investicijsku privlačnost i kapacitet za otvaranje radnih mjesta u narednoj deceniji. Zbog toga je ovom tranzicijskom procesu neophodno pristupiti pragmatično i ekonomski racionalno.

Piše: Admir Čavalić, Ekonomista, političar i aktivista - zainteresovan za ekonomske i društvene promjene u BiH.

Digitalne platforme stvaraju vrijednost

Osnovna uloga digitalnih platformi jeste razmjena i stvaranje nove vrijednosti. One putem tehnologije povezuju potrošače, radnike i preduzeća, smanjujući troškove i pojednostavljujući procese. Zahvaljujući platformama, građani lakše pristupaju uslugama, mala preduzeća dolaze do novih kupaca, a veliki broj ljudi osigurava dodatni ili primarni izvor prihoda.

U uporedivim ekonomijama Centralne i Jugoistočne Evrope, digitalne platforme doprinijele su većoj produktivnosti, formalizaciji ranije neformalnih ekonomskih aktivnosti te stvaranju novih prilika za prihod studentima i radnicima u tranziciji. Ovo je jedno od rijetkih područja u kojem Bosna i Hercegovina realno može konkurirati u kratkom roku, bez potrebe za velikim industrijskim ulaganjima ili dugim razvojnim ciklusima.

Korisna historijska analogija za razumijevanje ove transformacije jeste uvođenje teretnih kontejnera u globalnu trgovinu sredinom 20. stoljeća. Prije kontejnera, roba se pretovarivala ručno, što je bilo sporo, skupo i neefikasno. Standardizacija kontejnera drastično je smanjila troškove, ubrzala trgovinu i transformisala globalnu ekonomiju. Digitalne platforme danas imaju sličnu ulogu: standardiziraju i pojednostavljuju procese koji su ranije bili fragmentirani i skupi, stvarajući novu vrijednost za sve učesnike.

U Bosni i Hercegovini platforme poput Glova već u praksi ilustriraju ovu dinamiku, održavajući širok lokalni ekosistem koji uključuje hiljade ljudi – od dostavljača, preko partnerskih biznisa, do zaposlenih – te posluju u više gradova širom zemlje, ukupno njih devet. Ovakav obim jasno pokazuje da digitalne platforme nisu marginalni akteri, već duboko integrirani učesnici svakodnevnih ekonomskih aktivnosti i dostupnosti........

© Akta