menu_open Columnists
We use cookies to provide some features and experiences in QOSHE

More information  .  Close

Mehmet Nuri BİNGÖL ABD, İran, Vekâlet Savaşları ve Caydırıcılık Meselesi

36 0
10.03.2026

Son yıllarda Ortadoğu’da yaşanan her gerilim, kaçınılmaz biçimde üç aktörü aynı cümlede buluşturuyor: Amerika Birleşik Devletleri, İran ve İsrail. Bu üçgenin etrafında ise devlet dışı silahlı yapılar, mezhep gerilimleri ve medya üzerinden yürütülen algı savaşları yer alıyor.

      Bize göre ABD’nin asıl hedefi doğrudan İran’ı ortadan kaldırmak değil; İran’ın bölgedeki vekil unsurlarını ve bu unsurların sebep olduğu mezhep temelli çatışmaları kullanarak daha büyük bir stratejik denge kurmaktır. Bu iddiaya göre, özellikle Sünni toplumların yaşadığı acıların uluslararası medyada belirli biçimde çerçevelenmesi, Müslüman dünyada caydırıcı ve bağımsız bir güç oluşmasını engelleyen psikolojik bir zemin üretmektedir.

      Modern jeopolitikte “vekâlet savaşı”, büyük güçlerin doğrudan çatışmaya girmeden bölgesel aktörler üzerinden mücadele yürütmesidir. Soğuk Savaş’tan bu yana ABD de, İran da bu yöntemi kullanmıştır.

     Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen gibi coğrafyalarda farklı silahlı gruplar üzerinden yürütülen mücadeleler, çoğu zaman yerel dinamiklerden daha fazla küresel stratejilerle ilişkilidir.

      Bu noktada İran’ın desteklediği Şii milis yapılar ile bazı Sünni silahlı gruplar arasındaki çatışmalar, yalnızca mezhebi değil; aynı zamanda jeopolitik nüfuz mücadelesinin uzantısıdır. Ancak çatışmaların mezhep diliyle sunulması, Müslüman toplumlar arasındaki güven........

© Akasyam