Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Fen Güzel Sanatlar ve Tasarım Hemşirelik Hukuk İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İnsan ve Toplum Bilimleri İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

İnsan ve Toplum Bilimleri

Fikri görünür kılan kalem; kalemi anlamlı kılan istikrardır.

Evrenin Sessiz Dili Enerji ve İnsanın Kaderi

İnsanlık tarihinin en eski sorularından biri de şudur: Evren (ve içindeki her şey) neden değişir?

Bir tohum neden ağaca dönüşür? Bir yıldız neden doğar ve ölür? İnsan neden doğar, yaşlanır ve sonunda yok olur? Toplumlar neden önce yükselir, sonra geriler? Medeniyetler neden kurulur ve yıkılır?

Bu soruların her biri farklı görünse de, belki de aynı cevabın etrafında dönmektedir: enerji.

Enerji, evrenin sessiz dilidir. Onu göremeyiz ama etkilerini her yerde ve her zaman hissederiz. Bir nehrin akışında, bir yaprağın büyümesinde, bir çocuğun ilk adımında, bir şehrin ışıklarında ve hatta bir düşüncenin zihinde doğuşunda hep enerji vardır. Hareketin olduğu her yerde, değişimin olduğu her yerde de enerji vardır. Bu bağlamda enerji sanıldığından daha farklıdır.

Belki de bu nedenle enerji, yalnızca fiziğin değil, varoluşun da merkezindedir. Evrenin başlangıcından bu yana süren hikâye, özünde aslında enerjinin hikâyesidir. Yıldızlar maddeyi enerjiye dönüştürürken, aynı zamanda enerjinin yardımıyla maddelerin ve elementlerin oluşmasını sağlar. Bu sayede, gezegenler oluşur, dağılır ve yeniden şekillenir. Yaşam ortaya çıkar. İnsan düşünür. Medeniyetler kurulur, zamanı gelince de yıkılır…

Fakat bütün bu süreçlerin arkasında daha derin bir gerçek bulunmaktadır. Doğa, düzen ile düzensizlik arasındaki sürekli bir gerilim içinde yaşamaktadır.

İnsan düzen kurmak ister. Evler yapar, şehirler inşa eder, yasalar koyar, bilgi biriktirir ve geleceği planlar. Ancak evrenin temel eğilimi ise düzen kurmak değil, enerjiyi dağıtmaktır. Termodinamiğin ikinci yasası (entropi) bize bunu söyler. Her dönüşüm biraz daha düzensizlik üretir. Her hareket kullanılabilir (faydalı) enerjinin bir kısmını geri dönülmez şekilde dağıtır yani entropi üretir. Bu açıdan bakıldığında medeniyet inşa etmek, entropiye karşı verilen büyük bir mücadeledir.

Bir şehir aslında taşların rastgele yığılmasına karşı kurulmuş bir düzendir. Bir kütüphane bilginin unutulmasına karşı koruyan bir yapıdır. Bir devlet toplumsal dağılmaya karşı oluşturulmuş bir organizasyondur. İnsanlığın bütün başarıları, enerjiyi kullanarak kaosa diğer anlamda entropiye karşı geçici düzen oluşturma çabasıdır.

Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkmaktadır: Eğer evren giderek daha düzensiz bir hale doğru ilerliyorsa, insan neden sürekli düzen üretmeye çalışmaktadır?

Belki de insanın kaderi tam olarak budur.

Bir nehir nasıl akmak zorundaysa, bir yıldız nasıl ışık saçmak zorundaysa, insan da anlam üretmek ve hayatta kalmak durumundadır belki de zorundadır. Düzen kurmak, üretmek, geliştirmek ve geleceğe bir iz bırakmak insanın doğasının bir parçasıdır. Bunun için kullandığı araç ise en temelde enerjidir. Bu nedenle enerji yalnızca ekonomik bir kaynak değildir. Aynı zamanda özgürlüğün, üretimin ve medeniyetin de temelidir.

Tarih boyunca toplumların kaderi büyük ölçüde enerjiye erişim (ve onu kullanma) kapasiteleri tarafından belirlenmiştir. Daha fazla enerjiye hükmeden toplumlar daha fazla üretmiş, daha fazla bilgi üretmiş ve daha büyük medeniyetler kurmuştur. Ateşin bulunması, tarımın gelişmesi, kömürün kullanılması, petrol çağı ve bugün yenilenebilir enerji teknolojileri; hepsi insanın evrenin enerjisini kendi amaçları doğrultusunda yönlendirme çabasının farklı aşamalarıdır. Fakat enerjiye hükmetmek ile enerjiyi anlamak aynı şey değildir.

Modern insan, tarihte hiç olmadığı kadar fazla enerji........

© Akademik Akıl