Köşe Yazıları Diş Hekimliği Eczacılık Edebiyat Eğitim Güzel Sanatlar ve Tasarım Fen Hemşirelik İktisadi ve İdari Bilimler İlahiyat İletişim İşletme Mimarlık Mühendislik Orman Sağlık Bilimleri Siyasal Bilgiler Spor Bilimleri Tıp Veteriner Ziraat

Güzel Sanatlar ve Tasarım

İktisadi ve İdari Bilimler

"HAYATI: doğal bir OKUyuşla; PAYLAŞmak"

KBRN. DİKOTOMİSİ- Nasıl Korunulur? Nasıl Yasaklanır?

“Birinci dünya savaşı kimyacıların savaşıdır”

“İkinci dünya savaşı fizikçilerin savaşıdır.”

“Üçüncü dünya savaşı “vekâlet savaşları” şeklinde “çıkar” savaşları olabilir.”

MÖ.256 Persler Dura Europes’u ele geçirmek için kükürt kullandı.

MÖ.424 Polopennez savaşlarında alev  topu kullanıldı.

16 yüzyılda Fransa -Hollanda savaşında kimyasallar kullanıldı.

Almana -Fransa 1675 Strasbourg anlaşmasıyla kimyasal maddeleri yasakladı

1874 Brüksel sözleşmesiyle kimyasal silahların savaşta kullanımı yasaklandı.

1899  Lahey deklarasyonuyla kimyasal silahlar yasaklandı.

1927  de 4. Lahey deklarasyonuyla kimyasal silah yasaklandı.

1917 de 3. Ypres muharebesinde kimyasal maddeler kullanıldı.( Ypres savaşı, birinci dünya savaşında Belçika’nın bu kentinde, müttefiklerle Almanya arasındaki savaş,) klor gazı ilk kez kullanıldı. Bunu icad eden kimyager Frizt Haber  Yahudi  asıllı idi.1919 de Nobel kimya ödülünü Aldı. (Bu da ayrı bir dikotomi örneği.)

Binici dünya savaşında Almanya 62000 ton, Fransa 34000 ton, İngiltere 23000 ton, ABD 5000 ton, Rusya 3500 ton kimyasal mühimmat kullandı.

1925 Cenevre sözleşmesinde kimyasal silahlarla ilgili madde bulunmaktadır.

1993 de son olarak kimyasal silahların yasaklanması sözleşmesi imzalandı.

Dünyada, Nükleer santrallerden enerji üreten  ülke sayısı 31 dir.

Yılık 400000 MWe üretilmektedir.

40 nükleer rektör bulunmaktadır.

70 reaktör inşa halindedir.

100 reaktör planlama aşamasındadır.

Fransa tükettiği elektriği 570 ini nükleer tesislerinden  karşılamaktadır. Bunu Ermenistan, Belçika, Çekya, Macaristan, Belarus, Bulgaristan, Finlandiya, Slovenya, Slovakya, Güney Kore, Ukrayna izlemektedir.

Günümüzde bu tür silahların hangi ülke envanterine kayıtlı olduğunu bilmek gerçekten zordur. Âmâ tahmin yöntemiyle  bu tür silahlara sahip ülkeleri bilebiliriz. Bunlar NPT’yi imzalamayıp imzalamadıklarıma göre tahmin edebiliriz. Günümüzde dünyada 12400 nükleer başlık olduğu tahmin edilmektedir. Bunlar

İsrail 90. Başlığa sahip ülkeler olarak sıralanmaktadır.

Fransa elektrik enerjisinin çoğunu  nükleer den karşılamaktadır. Aynı hak diğer ülkeler içinde geçerlidir. Âmâ bu durumda “ileride nükleer silah yapabilirsiniz” ön kabulüyle bu ülkelerde üretilmemesini istemektedir. Aynı şey İsrail içinde geçerlidir. İsrail in Almanya’dan satın aldığı nükleer başlığı  Almanya denizaltıyla nükleer başlık taşıyabilmektedir. Pakistan -Suud anlaşması bazı başlıkların Suud bölgesine yerleştirilmesiyle güvenlik amaçlı olabilir. Bu da doğal olarak bu ülkeye nükleer atmayı düşünen ülkelere caydırıcılık yaratacaktır.

KBRN silahları nelerdir? Nasıl korunmalıyız. Kullanımı savaş suçu içerir mi? Savuma amaçlı kullanmak yasal mı?. Nükleer enerjide kullanımı? Elektrik üretmede uranyum kullanımı normalken, nükleer silaha transfer edilebilir mi?. Değerli okurlarım, sosyal bilimlerle çalışan bir akademisyen  olarak bu konuda kullanılan terminolojiye dikkat ederek yazıyorum. Sizlere yanlış bilgi vermemeye ve neyi murad ettiğimi özen göstererek açıklamaya çalışacağım .Bu ay ki yazıda aşağıdaki şu temel hipotezleri doğrulamaya çalışacağım. Teknik hata yapmamak adına aşağıdaki uzun paragraf alıntılarını kaynağını altına yazdım.

1.KBRN silahları nelerdir.?

2.Bunlardan nasıl korunabiliriz.?

3.Dünyada kısaca atom bombası olan ülkeler hangileridir.?

4.Bunların kullanımını yasaklayan uluslararası anlaşmalar hangileridir.?

5.Ülkemizde  en son çıkan mevzuat hükümleri nelerdir.?

Bu silah türleri kasten veya kazaen yayılması halinde insan hayatını tehlikeye sokan silahlardır. En son 16 bakanlıkta kurulan  daire başkanlıklarından  önce sivil savunma birimleri tarafından konuya dikkat çekilirdi. Yeni kurulan Acil durumlar ve Savunma Planlama daire başkanlıları kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararı  6.Mart 2026 da resmî gazetede yayımandı.16 bakanlıkta bu daire başkalıkları kuruldu. Yöneticileri atandı. Bu durum bölgemizde olası böyle bir tehlike anında bakanlılarda görev yetki karmaşasını önlemek amacıyladır ve doğru rasyonel bürokrasinin gereği bir karardır.

Konuya mevcut bu tür salahlara sahip olan ülkeler. Kullanma ihtimali. Olası sonuçları ve son olarakta ülkemiz insanlarının zarar görememesi için ne yapılmalı alt başlıkları altında incelmeye çalıştım.

2026 yılının başlarında, dünyada 31 ülkeye yayılmış yaklaşık 440 ila 450 adet faal nükleer enerji reaktörü bulunmaktadır. Bu reaktörler, dünyadaki elektriğin yaklaşık %9’unu sağlamaktadır. Ayrıca, şu anda 75’in üzerinde yeni reaktör inşa edilmektedir ve yeni inşaatların büyük bir kısmı Asya’da yoğunlaşmaktadır.

Dünya Nükleer Birliği, Önemli Küresel Nükleer Enerji İstatistikleri ne göre, Çalışır Durumdaki Reaktörler: 440-450,Toplam Kapasite: 400 GWe ,Nükleer Enerjiye Sahip Ülkeler: 31.İnşaat Halinde Olanlar: 75 tanedir.

En Büyük Nükleer Enerji Üreticileri (kapasite/reaktör sayısına göre) .Amerika Birleşik Devletleri: 94 reaktörle en yüksek kapasiteye sahiptir. Çin: 57 reaktörle ve en fazla sayıda inşaat halindeki üniteyle filosunu hızla genişletmektedir. Fransa: 57 reaktörle çalışmakta olup, nükleer kaynaklı elektrik üretiminde en yüksek oranlardan birine sahiptir. Rusya: 34-36 reaktörle çalışmakta olup, aktif inşaat projeleri bulunmaktadır. Güney Kore: 26 reaktör işletmektedir.

(Kaynak: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı)

Not: Yeni santrallerin devreye girmesi ve eski santrallerin hizmetten çekilmesi nedeniyle işletilen reaktör sayısı hafif dalgalanmalar gösterebilir. (Kaynak: Dünya Nükleer Birliği)

Dünya Nükleer Güçlerinin Durumu – Amerikan Federasyonu …Dokuz ülkenin nükleer silahlara sahip olduğu bilinmektedir: Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Birleşik Krallık, Fransa, Çin, Hindistan, Pakistan, İsrail ve Kuzey Kore. Bu ülkeler toplamda yaklaşık 12.100 nükleer savaş başlığına sahiptir ve toplam cephaneliğin yaklaşık �’ı Rusya ve ABD’nin elindedir.

Tanınmış Nükleer Silah Sahibi Ülkeler (NPT İmzacıları):Amerika Birleşik Devletleri: 1945.Rusya: 1949.Birleşik Krallık: 1952.Fransa: 1960 Çin: 1964 .Diğer Nükleer Silah Sahibi Ülkeler: Hindistan: 1974.Pakistan: 1998.Kuzey Kore: 2006.İsrail: 1967 civarında silah elde ettiği düşünülmektedir, ancak belirsizlik politikasını sürdürmektedir.

Toplam Silah Stoku: Nükleer Silahların Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya ‘ya (ICAN) göre, 12.100 savaş başlığından 9.400’ü aktif askeri stoklarda bulunmaktadır. Bölgesel Dinamikler: Hindistan ve Pakistan silah stoklarını genişletmeye devam etmektedir; Hindistan genellikle Çin’e odaklanırken, bu durum da Pakistan’ın gelişimini etkilemektedir. Kuzey Kore 2003 yılında anlaşmadan çekilmiştir. ICAN – Nükleer Silahların Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya.(Kaynak.http://www. Wikipedia.org..)

  Not. Ben sadece  karşılaştırma kolaylığı açısından 3 ülke seçtim.f.y.

Kaynak: Sources:Reactor and electricity data: International Atomic Energy Agency Power Reactor Information System (PRIS); US Energy Information Administration; company data; World Nuclear Association estimatesWorld Nuclear Association, The Nuclear Fuel Report (published September 2025, Reference Scenario) – for uranium requirements

Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi uluslararası atom enerjisinin verilerinden  özetlenmiştir. Bu tabloda 33 ülkeden değerli okuyucuları kavram kargaşasına  uğraştırmamak için sadece üç ülke alınmıştır. Kullanılan kısaltmalar ve terimler nükleer konularla  ilgili terimlerdir. Okuyucu kaynaktan orijinalinden ulaşabileceği gibi ülkemizin bu konuda ne kadar masum olduğunu görecektir. Türkiye nin nükleer kullanma imkânı olmadığı gibi bunun zararlarından korunması ve savunması en doğal hakkıdır.

Fransa, 56’dan fazla reaktörünü beslemek için ithal uranyum kullanarak elektriğinin yaklaşık p’ini nükleer enerjiden üretmektedir. Ağırlıklı olarak EDF tarafından yönetilen sektör, kapalı bir yakıt döngüsü işletmektedir; kullanılmış yakıtı yeniden işleyerek uranyum ve plütonyum (MOX yakıtı) geri kazanmaktadır ve bu, kullanılan yakıtın yaklaşık ’sini sağlamaktadır. Fransa, önemli bir uranyum zenginleştirme ve nükleer teknoloji ihracatçısıdır ve bu düşük karbonlu enerji tabanını korumak için yeni reaktör inşaatı planlamaktadır.

İthalat: 2001 yılında yurt içi madencilik faaliyetlerinin sona ermesinden bu yana Fransa, tüm doğal uranyum ihtiyacını ithal etmektedir. Başlıca tedarikçiler arasında Kazakistan, Avustralya, Namibya ve Kanada bulunmaktadır. İşleme: Orano (eski adıyla Areva), Tricastin’de bulunan ve EDF’ye tedarik sağlayan büyük dönüştürme ve zenginleştirme tesisleriyle yakıt döngüsüne hakimdir.Stoklar: Fransa, birkaç yıllık işletmeye yetecek miktarda önemli stratejik doğal ve zenginleştirilmiş uranyum rezervlerine sahiptir.

Savaşta nükleer silahların ve zehirli gazların kullanımı, başta 1925 Cenevre Protokolü (zehirli gazlar/biyolojik silahlar) ve 2017 Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması (TPNW) olmak üzere uluslararası hukuk kapsamında yasaklanmıştır. Bu anlaşmalar, bu silahların kullanımını, geliştirilmesini, üretimini ve stoklanmasını yasaklamaktadır.

Önemli Uluslararası Yasaklar: Zehirli/Kimyasal Gazlar (Kimyasal Silahlar):1925 Cenevre Protokolü: Boğucu, zehirli veya diğer gazların ve bakteriyolojik savaş yöntemlerinin kullanımını yasaklar. Kimyasal Silahlar Sözleşmesi (CWC – 1993): Kimyasal silahların geliştirilmesini, üretimini, edinilmesini, stoklanmasını, muhafaza edilmesini ve doğrudan/dolaylı transferini yasaklar. OPCW, uyumluluğu izler. Gelenek Hukuku: Kimyasal silahların yasaklanması, uluslararası gelenek hukukunun bağlayıcı bir kuralı olarak yaygın bir şekilde kabul edilmektedir.

Nükleer Silahlar: Nükleer Silahların Yasaklanması Anlaşması (TPNW – 2017): Nükleer silahların geliştirilmesini, test edilmesini, üretilmesini, stoklanmasını, konuşlandırılmasını ve kullanılmasını açıkça yasaklayan, hukuken bağlayıcı bir uluslararası anlaşmadır. Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması (NPT): Nükleer silahların yayılmasını sınırlandırmaya ve silahsızlanmaya doğru ilerlemeye odaklanır. Bu anlaşmalar, kitle imha silahlarının kullanımıyla ilişkili felaket niteliğindeki insani sonuçları önlemek amacıyla tasarlanmıştır.

“Literatürde KBRN Silahlarının Sınıflandırılması:

KBRN, dört ana tehdit grubunu kapsar:

Kimyasal Silahlar (K): Zehirli kimyasal ajanların (sinir, yakıcı,........

© Akademik Akıl