İstanbul’da Ermeni koroları üzerine düşünürken aklıma sık sık Gomidas gelir.

1910’da İstanbul’a gelen Gomidas Vartabed’in burada 300 kişilik Kusan Korosu’nu kurmuş olması, bugün insana neredeyse hayal gibi geliyor. 300 kişi… Aynı şehirde, aynı dilin etrafında, aynı müzik heyecanıyla bir araya gelen 300 ses.

Bugünden bakınca ister istemez şu soruyu soruyor insan: O günlerden bugüne ne değişti?

Bu soruya yalnızca “nüfus azaldı” diye cevap vermek bana eksik geliyor. Elbette nüfus azaldı, bunu görmezden gelemeyiz. Çocuk sayısı azaldı, genç sayısı azaldı, Ermeni okullarının doğal besleyici gücü zayıfladı. Ama mesele sadece kaç kişi kaldığımız değil. Bence asıl mesele, kalan insanları nasıl bir araya getirdiğimiz.

Eskiden koro, hayatın doğal akışının içindeydi. Kilise, okul, dernek, semt ve aile birbirine daha yakındı. Çocuk okulda Ermenice şarkı duyuyor, kilisede koroyu dinliyor, dernekte arkadaşlık kuruyor, ailesi de bu çevrenin içinde yer alıyordu. Koro yalnızca prova yapılan bir yer değildi; bir yere ait olmanın yollarından biriydi.

Bugün o yol eskisi kadar kendiliğinden işlemiyor.

Aileler şehrin farklı uçlarında yaşıyor. Çocuklar farklı okullara gidiyor. Hafta sonları ders, kurs, sınav, trafik ve yorgunluk arasında bölünüyor. Ermenice birçok çocuk için artık evde doğal olarak akan bir dil değil; okulda, şarkıda, törende ya da büyüklerin konuşmasında karşılaştığı özel bir alana dönüşüyor. Böyle olunca Ermenice koro çalışması da sadece müzik çalışması olmaktan çıkıyor. İçinde dil var, hafıza var, aidiyet var, emek var.

Bu yüzden bugünün korosunu dünün şartlarıyla yürütmeye çalıştığımızda zorlanıyoruz.

Uzun yıllardır çocuklarla, gençlerle ve korolarla çalışan bir müzik insanı olarak şunu çok net görüyorum: İnsan hâlâ var. Çocuk hâlâ var. Genç hâlâ var. Ama onları koroya taşıyan yol eskisi gibi açık değil. O yolu yeniden kurmak gerekiyor.

Burada koro şefinin rolü çok önemli hale geliyor. Bazen koro şefliği yalnızca müzikal bir görev gibi düşünülüyor; notalar çalışılır, sesler ayrılır, eser hazırlanır ve konser verilir. Elbette bu işin temelinde müzik bilgisi var ancak bugün müzik bilgisi tek........

© Agos