Başlığa aldığım söz Mustafa Kemal Atatürk’e ait.

Mustafa Kemal’in, bu sözü, İttihatçıların fedailerinden Halil Paşa’ya hitaben (kızarak ve çıkışarak) söylediğini Falih Rıfkı Atay’ın “Çankaya” isimli kitabında yazdığını biliyoruz.

Enver Paşa’nın amcası olan Halil Paşa, İttihatçıların tetikçilerinden. Şemsettin Paşa’yı da onun öldürdüğünü aynı kitapta Kılıç Ali’nin tanıklığı ile öğreniyoruz.

Peki neden Mustafa Kemal, Halil Paşa denen adama “Biz sizlerin nasıl adam öldürdüğünü biliriz” diyor?

Çünkü Meşrutiyetin ilk yıllarında İttihatçılar Mustafa Kemal’e suikast planlıyor ve ilk önce Yakup Cemil’e teklif ediyorlar. Yakup Cemil Mustafa Kemal’i sevdiği için bu işi kabul etmiyor ve öldürme kararını da gizlice Mustafa Kemal’e bildiriyor. Bunun üzerine suikast işini Halil Bey’e veriyorlar.

Mustafa Kemal, bir gece Halil Bey’in kendisini öldürmek için takip ettiğini görüyor ancak aldığı tedbir sayesinde öldürülmekten kurtuluyor.

Sözü, Atatürk’e yakınlığı ile bilinen, gazeteci, milletvekili, çok önemli olayların tanığı, yazar Falih Rıfkı’ya bırakalım:

(Alıntıları kitaptan olduğu gibi aldım. Atay nasıl yazmışsa öyle. Benim kitabım çok eski bir basım, Dünya yayınlarından, kitapta basım tarihi yok ama Atay’ın önsözü 1958 yılına ait. İki cilt olan Çankaya kitabının birinci cildi 1958’de, ikinci cildi 1960’da yayınlanmış)

“Meşrutiyetin ilk yıllarında Mustafa Kemal’in tezi orduyu politikadan ayırmaktı. Halbuki İttihatçılar orduyu başlıca dayanakları saydıklarından Mustafa Kemal’in aleyhinde idiler. İttihad ve Terakki Partisi’nin Selanik’deki ikinci kongresine (1909) Mustafa Kemal’i reis seçmişlerdi. Mustafa Kemal ordunun da kendi fikrinde olduğunu iddia ediyordu. Kongre o zaman Edirne’de bulunan ikinci ordunun ne düşündüğünü anlamak üzere iki delege göndermişti. Delegeler Edirne’de İsmet (İnönü) ve Kazım (Karabekir) beylerle görüştüler. İkisi de........

© Agos