Prof. Dr. Yasin Aktay'ın İsmail'in Gülüşü isimli eserinin yeniden değerlendirilmesi davet ediliyor. Kurban'ın bir hayvan kesme ritüeli çok, bir düşünce tarzı olduğunu belirten Aktay, insanın bir nesneye yaklaşırken başka birçok şeyden uzaklaştığını, bir tercihte bulunurken başka birçok şeyden vazgeçtiğini de vurguluyor.

Tarih kurbanı boyunca hemen onun insanında görülen bir fenomen. Beşerî toplulukların en erken dönemde sunulabilen tanrılara sunulan sundukları, adaklar, kanlı ritüeller, fedakarlıklar vb. pratiklerin insanoğlunun kutsal ile ilişkisinde önemli bir yer değerleri. Pratik bulerin sadece dini ibadet biçimlerinin arz edilmemesi de eklenmelidir: insanların korkuları, umutları, suçluluk duygusu ve kurtuluş arayışlarının da somut bir tezahürü olabilir.

Antropolojik ve tarihi verilerle kurbanın ortaya çıkması konan birçok dramatik yaşam tarzını yaşamak için modern dinlemelerin kurguladığı evrimci anlatının düğüm yerinin yer alan Hz. İbrahim'in oğlu yerine Allah'ın indirdiği koçun kurban edilişi kıssası elbette önemlidir. Bu kısa hem İbrahimî dinlerle birlikte insan kurbanının yasaklanmasının ve bunun yerine başka bir kurban biçiminin şekillerinin sembolik anlatımıdır hem de modern-pozitivist anlatımın bu dinlerin öncesinde insanın ilkel, basit düşünme tarzlarını pratiklerinde gözlemesini sağlar.

Kurban pratikleri çok kez bir toplum düzenini, otoritesini ve kutsal ile güvenceyi yeniden kuran; onları teolojik, siyasal ya da işitsel olarak yorumlamalara imkan dahilinde bir mahiyet sergiler. İbrahim kıssası soy, miras, meşruiyet meselesi şeklinde de ele alınır. Hz. İbrahim'in ikioğlu, İsmail ile İshak'ın arasındaki voltaj şeklinde ele alınan mesele Tanrısal vaatlerin ve ahitleşmenin hangi soy üzerinden süreceği şeklinde bir anlatı doğurur.

Tek tanrılı üç dinin de Hz. İbrahim'in anlatısını kendi teolojik çerçeveleri devam ederek yorumladıkları, Yahudilikte kıssanın İshak üzerinde bir soyun kutsallaştırılması ile ilişkilendirilirken Hıristiyanlıkta Hz. İsa'nın kurbanı ile bağlantılı bir sembolizmle bağlanmıştır.........

© Açık Görüş