Türkiye'nin ulaştırma ve altyapı alanında gerçekleştirdiği büyük dönüşüm, parçaların toplamından daha büyük bir stratejik anlam ifade etmektedir. Ankara, karayollarından demiryollarına geçerek dünyadaki yeşil dönüşümün ve lojistik verimliliğin öncülerinden biri olurken; TÜRKSAT 6A ve TÜRASAŞ gibi yapılarla bu dönüşümün teknolojik bağımsızlığını garanti altına almaktadır.

Yirmi birinci yüzyılın küresel tedarik zincirleri yeniden yapılandırılırken, tarihsel ticaret yollarının kavşağında sessiz ama radikal bir tektonik kayma yaşanıyor. Onlarca yıldır transatlantik ittifakının güneydoğu kanadı ve bölgesel bir üretim üssü olarak konumlanan Türkiye, bugün kendisini küresel lojistik mimarisinin merkez üssü haline getirecek üç boyutlu bir dönüşüm stratejisini hayata geçiriyor. Ankara'nın ekonomi politik ajandası incelendiğinde, bu dönüşümün anlık makroekonomik dalgalanmalara karşı geliştirilmiş geçici bir refleks olmadığı netçe görülüyor. Aksine karşımızda; ulaştırma paradigmasında köklü bir zihniyet değişimi, ileri teknoloji imalatında stratejik özerklik arayışı ve coğrafyayı ekonomik bir kaldıraca dönüştürmeyi amaçlayan çok boyutlu bir jeopolitik hamle bulunuyor. Batı merkezli analizlerin geçmiş dönemde "bölgesel güç dengeleri" parantezine sıkıştırdığı Türkiye, bugün ulaştırma ve altyapı yatırımlarıyla küresel ticaret haritasını kendi lehine yeniden çiziyor.

Stratejik bir yeniden konumlanma

Cumhuriyet'in kurucu yıllarındaki "demir ağlar" vizyonundan sonra Türkiye, İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen Atlantik düzeninin bir parçası olarak ulaştırma altyapısında tercihini ezici bir çoğunlukla karayollarından yana kullanmıştı. Son yirmi yılda inşa edilen mega otoyollar, köprüler ve tüneller bu altyapı hamlesinin omurgasını oluşturdu. Ancak küresel ticaretin kuralları ve iklim krizi dinamikleri radikal bir dönüşümü zorunlu kıldığında, Ankara bu meydan okumaya ezber bozan bir stratejik yeniden konumlanma ile yanıt verdi. Onlarca yıldır süregelen karayolu önceliği, yerini kararlı bir şekilde çelik rayların hakimiyetine bırakıyor. Geleneksel Altyapı Modeli (karayolu odaklı, fosil yakıt bağımlı, mikro-lojistik) yaşanan zihniyet dönüşümüyle birlikte Yeni Küresel Model'e (demiryolu odaklı, elektrifikasyon, çoklu taşımacılık entegrasyonu) evrilmektedir.

Bu dönüşümün arkasındaki rasyonel, üç temel sütun üzerine inşa edilmiştir: Birincisi, Çevre Politikaları ve Karbonsuzlaşma: Avrupa Yeşil Mutabakatı ve Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, Türkiye gibi ihracatının yüzde 50'sinden fazlasını Avrupa Birliği'ne yapan bir ekonomi için varoluşsal bir kriterdir. Karayolu taşımacılığı, demiryoluna kıyasla birim yük başına yaklaşık 3-4 kat daha fazla karbon emisyonuna neden olmaktadır. Ankara, lojistik hatlarını elektriklendirilmiş demiryollarına kaydırarak, Türk sanayisinin küresel rekabetçiliğini korumayı ve karbon düzenlemelerinden kaynaklanan maliyet baskılarını minimize etmeyi hedeflemektedir. Bu yaklaşım, Türkiye'nin Avrupa pazarındaki konumunu güçlendirirken düşük karbonlu üretim ve taşımacılık altyapısıyla sürdürülebilir bir rekabet avantajı oluşturmasına zemin hazırlamaktadır. İkincisi, Enerji Verimliliği ve Cari Açık Optimizasyonu: Türkiye'nin makroekonomik kırılganlıklarının başında gelen enerji ithalatı, karayolu taşımacılığındaki fosil yakıt bağımlılığıyla doğrudan........

© Açık Görüş