Merkez Bankası kredi sınırlarını gevşetti: Peki bu kimin işine yarayacak?
Merkez Bankası dün akşam saatlerinde yayımladığı 2026-49 sayılı basın duyurusuyla kredi büyüme sınırlarını dört kategoride birden yukarı çekti. İhtiyaç kredilerinde ve taşıt kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 3'ten yüzde 3,5'e, KOBİ'lere kullandırılan Türk lirası kredilerde yüzde 5'ten yüzde 5,5'e, KOBİ dışı işletmelere kullandırılan TL kredilerde ise yüzde 2'den yüzde 2,5'e yükseltildi. Yani her kalemde yarım puanlık bir gevşeme var. Duyuruda bu adımın makrofinansal istikrarı güçlendirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla atıldığı belirtiliyor.
Bu tür kararları okurken ilk bakılması gereken yer, rakamın kendisi değil, hangi kapının ne kadar aralandığı. Çünkü kredi büyüme sınırı, bankaların belirli bir dönemde kullandırabilecekleri kredi hacminin üst limiti. Yani faiz oranı değil, miktar üzerinden çalışan bir fren mekanizması. Freni biraz gevşetmek, bankalara "biraz daha fazla kredi verebilirsin" demek. Vatandaşın cebine doğrudan giren bir para değil. Kredi talebinin karşılanma kapasitesine ek alan açmak.
Bu ayrımı ısrarla vurgulamak gerekiyor, çünkü kredi sınırı haberi ile faiz indirimi haberi kamuoyunda sık sık birbirine karıştırılıyor. Kaynak metinlerin açıkça belirttiği üzere düzenleme, bireysel kredi faiz oranlarında doğrudan bir değişiklik içermiyor. Yani ihtiyaç kredisi çekmeyi düşünen biri için bu karar, "daha ucuza borçlanacağım" anlamına gelmiyor. En fazla, bankanın o dönemde kredi verme iştahının biraz daha geniş bir tavana kadar serbest kalması anlamına geliyor. Bu da bankanın kendi risk iştahına, müşteri profiline ve piyasa koşullarına göre değişir. Merkez Bankası kapıyı aralıyor, bankanın o kapıdan kimi geçireceğine dair bir taahhüt vermiyor.
Peki neden şimdi? Duyurudaki gerekçe iki ayaklı: makrofinansal istikrar ve parasal aktarım mekanizması. İkincisi, merkez bankacılığı dilinde oldukça ağır bir ifade. Para politikasının ekonomiye aktarımı, politika faizindeki bir değişikliğin kredi, mevduat, kur ve nihayetinde fiyatlar üzerinden hissedilmesi süreci. Bu zincirin herhangi bir halkası tıkanırsa, alınan kararlar masada kalır. Kredi büyüme sınırlarının uzun süre sıkı tutulması, bu zincirin kredi ayağını daraltabilir. Merkez Bankası'nın bu hamlesi, aktarımın tıkanmaması için miktar tarafında alan açma çabası olarak okunabilir.
Dört kategoride birden aynı oranda, yarım puanlık bir artışa gidilmesi de tesadüf değil. Bireysel krediler, KOBİ'ler ve büyük ölçekli işletmeler aynı anda ve aynı hızda gevşetiliyor. Bu,........
