Bir sinema geleneğini anlamak istiyorsanız, ona yalnızca başroller üzerinden bakmak yetmez. Perdenin önünde parlayan yıldızlar kadar, o yıldızların etrafında kurulan dünyayı taşıyan isimler de o geleneğin asıl dokusunu oluşturur. Nihat Ziyalan'ın 90 yaşında hayatını kaybettiği haberi, işte tam da bu dokuya dair bir hatırlatma niteliği taşıyor. Basına yansıyan bilgilere göre uzun süredir Avustralya'da yaşamını sürdüren sanatçı, oyunculuğunun yanı sıra şair ve yazar kimliğiyle de tanınıyordu. Yeşilçam'ın hafızasında ise daha çok canlandırdığı kötü adam karakterleriyle yer etmişti.

Bu tür kayıplar, ister istemez bir dönemin kapanışına dair düşünmeye sevk ediyor. Ancak burada dikkatli olmak gerekiyor. Bir sanatçının vefatı vesilesiyle yapılan değerlendirmeler, çoğu zaman nostaljik bir anlatıya dönüşme riski taşır. Oysa Ziyalan örneğinde, nostaljinin ötesine geçen, daha somut bir hikâye var: Tiyatroyla başlayan, edebiyatla derinleşen ve sinemayla geniş kitlelere ulaşan bir sanat yolculuğu. Bu yolculuğun duraklarını doğru okumak, hem Türk sinemasının hem de dönemin kültürel ikliminin anlaşılması açısından değerli.

Kaynaklarda aktarılan bilgilere göre Ziyalan, askerlik görevini tamamladıktan sonra Adana Şehir Tiyatrosu'nda çalışmaya başladı. Bu kurumun kapanmasının ardından Ankara Sanat Tiyatrosu'nda oyunculuk yaptı. Tiyatro, onun için yalnızca bir başlangıç değil, aynı zamanda bir disiplin okulu oldu. Sahne disiplini ile sinema oyunculuğu arasındaki fark, çoğu zaman göz ardı edilen bir ayrımdır; ancak Ziyalan'ın kariyer çizgisi, bu iki alanın birbirini beslediği bir döneme işaret ediyor.

Edebiyatla ilişkisi ise bu tabloyu daha da ilginç kılıyor. Sanatçının ilk şiir kitabı “Asık Yüzlünün Biri”, 1963 yılında yayımlandı. Bu tarih, Türkiye'de toplumsal ve kültürel hareketliliğin yoğunlaştığı bir döneme denk düşer. Bir oyuncunun aynı zamanda şiirle uğraşması, dönemin sanatçı profiline dair önemli bir ipucu sunar. O yıllarda sanat dalları arasındaki geçişkenlik, bugünkü kadar keskin sınırlarla ayrılmış değildi. Tiyatrocu şiir yazar, şair sinemada oynar, yönetmen edebiyatla ilgilenirdi. Ziyalan'ın kariyeri, bu çok yönlü sanatçı tipinin somut bir örneği olarak okunabilir.

Sinemaya adım atışı ise çocukluk arkadaşı Yılmaz Güney'in davetiyle gerçekleşti. Kaynaklara göre 1966 yılında İstanbul'a giden Ziyalan, Güney'in Mualla Özbek için çektiği “At Hırsızı Banuş” adlı filmde rol aldı. Bu ilk adım, onun Yeşilçam serüveninin başlangıcı oldu. Güney ile olan dostluk, yalnızca bir kariyer vesilesi değil, aynı zamanda bir kuşağın sinema........

© ABC Gazetesi