Modern savaş uçakları yalnızca metal ve aviyonikten ibaret değildir; aynı zamanda uzun, karmaşık ve hassas bir tedarik zincirinin ürünüdür. F-35 gibi beşinci nesil bir platformun gövdesi, bir ülkenin sınırları içinde değil, müttefikler arasında dolaşan binlerce parçanın birleşmesiyle ortaya çıkar. Bu zincirin herhangi bir halkasında meydana gelen bir sarsıntı, yalnızca teknik değil, aynı zamanda siyasi sonuçlar doğurur. Geçtiğimiz günlerde Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles'ın açıklamalarıyla gündeme oturan F-35 parçalarının Hong Kong'a yönlendirilmesi olayı, tam da bu türden bir sarsıntının izlerini taşıyor.

Marles, salı günü Adelaide'de gazetecilere verdiği demeçte, onarım için ABD'ye gönderilen F-35 parçalarının Avustralya'dan transit geçişi sırasında yanlışlıkla Hong Kong'a yönlendirildiğini doğruladı. Avustralya hükümetinin durumdan haberdar edildiğini ve olayın aydınlatılması için ABD ile F-35 üreticisi Lockheed Martin'in çalışmalarına nasıl katkı sunabileceklerini görüştüklerini belirtti. Bakan, kendi ülkelerindeki sürecin de ayrıntılı biçimde incelendiğini söyledi. Bu açıklama, ilk bakışta basit bir lojistik hatanın itirafı gibi görünüyor. Ancak işin içine beşinci nesil bir savaş uçağının bileşenleri, Çin'in özel idari bölgesi Hong Kong ve ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nin soruşturması girince, tablo basit bir kargo yanlışlığından çok daha fazlasına işaret ediyor.

Olayın ayrıntılarına bakıldığında, Politico'nun konuya aşina üç kişiye dayandırdığı haberine göre, onarım için ABD'ye gönderilen parçalar bu yaz Avustralya'dan transit geçişi sırasında başka bir rotaya yönlendirildi. Sevkiyatın Lockheed Martin adına hareket eden bir aracı tarafından gerçekleştirildiği aktarılıyor. Burada dikkat çeken ilk nokta, sevkiyatın doğrudan ana yüklenici tarafından değil, bir aracı üzerinden yürütülmüş olması. Savunma sanayiinde aracı kullanımı olağandışı değildir; ancak hassas bileşenler söz konusu olduğunda, her ek halka zincirin güvenilirliğini bir miktar azaltır. Nitekim parçaların neden yön değiştirdiği veya Çin'in özel idari bölgesi Hong Kong'a nasıl ulaştığı henüz netlik kazanmış değil. Kayıp parçaların şu anda nerede bulunduğu ve Çinli yetkililerin bunlara erişip erişmediği konusunda da kamuoyuna açıklanmış kesin bir bilgi bulunmuyor.

Pentagon cephesinde durum, bazı bileşenlerin kaybolduğunun doğrulanmasıyla daha da ciddiyet kazanmış görünüyor. Savunma Bakanlığı bünyesindeki F-35 Ortak Program Ofisi, kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II bileşenlerinin sevkiyatında yaşanan sorundan haberdar olduğunu açıkladı. Pentagon'un söz konusu parçaları geri almak, olayın nasıl meydana geldiğini araştırmak ve benzer bir durumun gelecekte tekrarlanmasını önlemek amacıyla güvenlik önlemleri oluşturmak için ABD makamları ve savunma sanayisindeki ortaklarıyla birlikte çalıştığı bildiriliyor. ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nin de olayla ilgili birden fazla bilgilendirme aldığı ve konuyu incelemeyi sürdürdüğü aktarılıyor. Kongre'nin konuya eğilmesi, olayın yalnızca bir şirket meselesi olarak görülmediğini, ulusal güvenlik boyutunun bulunduğunu gösteriyor.

Olayın en çok tartışılan yönlerinden biri, sevkiyatta F-35'in kokpitini örten bir kanopinin de bulunduğuna ilişkin haberler. Politico'ya dayandırılan haberlerde bu parçanın radar........

© ABC Gazetesi