Bir savaşın beşinci yılına girdiğini söylemek, artık rakamların bile yorgun düştüğü bir eşiğe işaret ediyor. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar, cephe hatlarında ilerlemenin neredeyse durduğu, buna karşılık tarafların birbirlerinin kritik altyapısını hedef aldığı bir yıpratma sarmalına dönüşmüş durumda. Basına yansıyan bilgilere göre ABD Başkanı Donald Trump, bu sarmalın tam ortasında, iki ülke arasında bir "enerji ateşkesi" ilan edildiğini duyurdu. Trump, ateşkesin derhâl yürürlüğe girdiğini ve her iki tarafın da anlaşmayı kabul ettiğini belirtti.

Bu açıklamanın ağırlığı, sözcüklerin kendisinden çok, hangi noktada söylendiğinde saklı. Zira savaşın bugünkü seyri, toprak kazanımlarından ziyade enerji altyapısının, limanların, veri merkezlerinin ve rafinerilerin karşılıklı olarak hedef alındığı bir denklem üzerinden okunuyor. Bu denklemde "ateşkes" kelimesi, geleneksel anlamıyla cepheyi değil, belki de savaşın en can alıcı damarını işaret ediyor: elektrik santralleri, petrol rafinerileri ve doğal gaz tesisleri.

Trump'ın açıklamasında dikkat çeken bir ton var. "Her iki taraf da kabul etti. Bu ateşkesi bozmayın" ifadesi, bir diplomatik mutabakattan çok, bir uyarı niteliği taşıyor. Ardından gelen "Hemen yürürlüğe giren bir kararla, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta bir enerji ateşkesi ilan edilmiştir. Taraflar bu konuda mutabık kalmıştır. Lütfen bu ateşkesi ihlal etmeyin! Bu konuya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederiz" sözleri, sürecin nasıl bir zeminde yürütüldüğüne dair ipuçları veriyor. Lakin burada altını çizmek gereken bir nokta var: Açıklama, ateşkesin kapsamını, süresini, denetim mekanizmasını ya da olası ihlallerde ne olacağını netleştirmiyor. Basına yansıyan bilgiler, düzenlemenin tarafların birbirlerinin enerji altyapılarını hedef alan saldırılarının durdurulmasını kapsayabileceğini öne sürüyor. Bu, ihtiyatlı bir ifade; zira niyet ile uygulama arasındaki mesafe, savaş diplomasisinin en bilinen açmazıdır.

Enerji ateşkesi kavramı, ilk bakışta sınırlı bir düzenleme gibi görünse de, aslında savaşın mantığına dair önemli bir şey söylüyor. Taraflar, birbirlerinin ekonomik can damarlarını kesmeye çalışırken, aynı zamanda bu damarların kendileri için de taşıdığı riski fark etmiş görünüyor. Kış aylarının yaklaştığı bir dönemde, enerji altyapısının korunması, hem sivil halkın temel ihtiyaçları hem de savaşan tarafların lojistik kapasitesi açısından kritik bir eşik. Dolayısıyla böyle bir ateşkes, insani bir zorunlulukla stratejik bir hesabın kesiştiği noktada duruyor. Ancak bu kesişim, kalıcı bir barışın habercisi olmak zorunda değil; geçici bir teknik düzenleme olarak da kalabilir.

Tarihsel bağlama bakıldığında, savaşların seyri içinde bu tür kısmi ateşkeslerin sıkça görüldüğünü biliyoruz. İki tarafın da ağır bedeller ödediği, cephenin kilitlendiği dönemlerde, belirli alanlarda yapılan geçici mutabakatlar, çoğu zaman nihai bir çözümün değil, bir nefes alma aralığının işareti olmuştur. Burada........

© ABC Gazetesi