GSS borçlarının silinmesi kime ne anlatıyor?
Meclis'e sunulan bir kanun teklifi, milyonlarca insanın gündelik hayatına dokunan bir başlıkla geldi: Genel Sağlık Sigortası prim borçlarının silinmesi. Basına yansıyan bilgilere göre AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan teklif, 1 Ocak 2017'den önceye ait ödenmemiş GSS primlerinin tamamı ile bu borçlara işleyen gecikme cezası ve gecikme zammı gibi alacakların tahsilinden vazgeçilmesini öngörüyor. Teklifin yasalaşması hâlinde, bu dönemlere ait ödemeleri zaten yapmış olan vatandaşlara ise iade ya da başka borçlardan mahsup yapılmayacak.
Burada ilk bakışta görünen, bir borç yükünün kaldırılması. Ama işin özü bundan daha fazlası. Bir devletin alacağından vazgeçmesi, aynı zamanda o alacağın nasıl biriktiğine dair bir hesap verme borcunu da beraberinde getirir. Yıllarca prim borcu olarak biriken tutarlar neden bu noktaya geldi? Vatandaş bu borcu neden ödeyemedi? Bu soruların cevabı, teklifin metninde değil, uygulamanın geçmişinde saklı. Bir borcun silinmesi, o borcun doğuş koşullarını ortadan kaldırmıyor.
Teklifin en çok konuşulan ayrıntısı, ödeme yapmış olanların durumu. Basına yansıyan bilgilere göre, düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarihe kadar bu dönemler için ödeme yapmış vatandaşlara herhangi bir iade ya da mahsup işlemi yapılmayacak. Yani borcunu zamanında ödeyen ile ödemeyen arasında, geriye dönük olarak bir fark oluşuyor. Bu, vergi ve prim sistemlerinde sıkça tartışılan bir adalet sorusudur: Devlet, bir yükümlülüğünü yerine getirenle getirmeyeni aynı noktaya getirdiğinde, yükümlülüğe uymanın anlamı ne olur? Bu sorunun cevabı, silinen tutarın büyüklüğünden bağımsız olarak, sistemin uzun vadeli güvenilirliğini ilgilendiriyor.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler'in, basına yansıyan değerlendirmesinde temel amaç olarak vatandaşların sağlık hizmetlerine kesintisiz erişimini sağlamak vurgulanıyor ve bu adımla 2,8 milyon kişinin üzerindeki borç yükünün kaldırılacağı ifade ediliyor. Bu sayı, meselenin ölçeğini gösteriyor. Ancak bir rakamın büyüklüğü, beraberinde getirdiği sorumluluğun da büyüklüğüdür. Milyonlarca kişiyi ilgilendiren bir düzenlemenin Meclis'teki görüşmelerinde, silinen tutarın toplam büyüklüğü, bu tutarın bütçeye etkisi ve bundan sonra benzer birikmelerin önüne nasıl geçileceği sorularının aynı netlikte cevaplanması........
