Çocukluk ve ilk gençlik çağımızda düş okyanuslarında kaybolduğumuz ne çok kitap vardır. O yıllardan bu yana iyi bir okur olmayı başarmışsak bunu, bizi o kitaplarda maceradan maceraya sürükleyen o hayallerin efendilerine borçluyuz. Javier Marias, henüz 23 yaşındayken yazdığı ikinci romanı 'Ufuk Yolculuğu'yla klasikler çağının o serüven yazarlarına hürmet borcunu öderken saygıda kusur etmiyor, muzipliği de elden bırakmadan kendince bir selam yolluyor.

2022 yılında Covid'den hayatını kaybeden İspanyol yazar Javier Marías, daha bizde henüz yayımlanmayan ilk romanı "Los Dominios del Lobo"yu 1971 yılında yazmıştı. Bu roman eleştirmenlerce övülmüşse de okur nezdinde teveccüh görmemişti. Marías ikinci romanı "Ufuk Yolculuğu"nu, iki yıl sonra henüz 23 yaşındayken yayımlamış ve bu romanın başarısıyla kanıtlayabilmişti rüştünü.

Macera, gerilim ve gizem tutkunlarını hayal kırıklığına uğratmayacak entrika ve gizemlerle örülü ironik öykü, gerilimi, kurgusu ve fiyakalı karakterleriyle de dikkat çekiyor.

Öte yandan bu gençlik çağı eseri, üslubu, konusu ve o konuyu işleyişi ile yıllar içinde Türkçeye çevrilmiş çok daha önemli ve usta işi görülen romanlarının lezzetini de aratmıyor.

140 sayfalık novela, iç içe girmiş öyküleri, uzun, çetrefilli ve bol parantezli çetin cümleleri, iyiliğe de kötülüğe de aynı mesafede duran tekinsiz karakterleri, girdapları ve üslup labirentlerine rağmen bir çırpıda okunuveriyor. Ama sonrasında belli bölümlere tekrar dönüp birkaç kez daha üzerinden gitmeniz gerekiyor. Çünkü -sevmediğim, lakin burada cuk oturan o ifadeyle- çok katmanlı yapısı sizi buna zorluyor. Gerçekten matruşka gibi bir roman "Ufuk Yolculuğu".

Önce dört sayfalık girizgah notları, ardından bir mektupla taçlanan ve asıl maceranın hem bir yaşanmışlık hem de bir roman olarak tartışıldığı bir bölüm. Ardından iki ana öykünün gizlerinin ortaya konulduğu bir final.

MEKTUP GİZEMİNİN İZİNDE

Romanın olaylara yön veren, anlam ve derinlik katan iki karizmatik karakteri var.

Biri, yazacağı romana esin veren, yolculuğun önemli simalarından, gelecek vaad eden bir piyanist, genç seyyah Hugh Everett Bayham'ın -mektubunda da anlattığı üzere- İskoçya'da başına ne geldiğini ölümüne merak eden genç yazar Victor Arledge. O mektubun gizemini ne pahasına olursa olsun çözmeye kararlı Arledge, çünkü bu olayı yazdığı romanına katmak istiyor. Romanın gizemi kozasını öredursun Arledge'in aniden edebiyattan elini eteğini çekip bir İskoç akrabasanının malikanesinde münzevi hayatı yaşadığını öğreniyoruz.

Diğeri ise ufuk yolculuğuna çıkılacak Tallahasse (bu adın çağrışımı da ilginçtir. Chat Gbt meraklısına yeterli etimolojik bilgiyi veriyor) adlı yelkenlinin tipik eski kulağı kesik kaptanı J.D. Kerrington. Genç yaşta atıldığı hayat savaşında yapmadığı iş kalmamış, büyük bir servetin sahibi olmaya ramak kalmışken sıfırı tüketmiş, düştüğü çukurda debelenirken tesadüfen tanıştığı zengin çift sayesinde hayatı farklı bir yöne evrilmiş sahte deniz subayı Kerrington. Tam da bir Joseph Conrad romanlarından fırlamış 'spinoff' bir karakter. Sanki Çin'in Malay Takımadalarını, Penang'ı, Singapur'u, Patak ve Bangkok'u ve Patusan'ı (kurgusal bir bölge) mesken tutmuş Lord Jim'in rahle-i tedrisinden geçmiş de sonra Formosa Boğazı'na, Çin Denizi civarına fırlatıp atılmış bir anti kahraman.

TÜM HIRSLARIN ÖTESİNDE!

Marías'a ilerleyen yıllarda 'Yarınki Yüzün Üçlemesi'ni, 'Beyaz Kalp'i ve 'Karasevdalılar'ı yazdıracak yeteneğin nüvesinin barındığı ve Arledge'nin bir roman kahramanı olarak imzasını attığı 'Ufuk Yolculuğu'nun konusuna gelecek olursak...

Aralarında müzisyenler, edebiyatçılar, zengin ve soylu maceraperestlerin yanı sıra bir grup bilim insanı, Marsilya'dan demir alan Tallahassee adlı yelkenliye biner. Amaçları, en başta Akdeniz liman şehirlerini ziyaret ettikten sonra İskenderiye'den Süveyş Kanalına, oradan Hint okyanusundaki limanlara uğrayıp Antarktika'ya ulaşmaktır.

Bir gazete manşeti, bu gezinin kapsamını ve hedefini şöyle belirlemiştir:

"Tüm hırsların ötesinde bir edebi proje. Ünlü İngiliz ve Fransız yazar ve sanatçılardan oluşan........

© 9 Eylül Gazetesi