Mustafa Kemal, 18 Ocak 1923’te İzmit’te Halk Partisinin fikri temellerini atıyor

İngiliz Yüksek Komiseri Nevile Henderson, Curzon’a gönderdiği 20 Ocak 1923 tarihli bir yazıda (FO, 424, 256, s.256. Belge: 144) Lozan Konferansının devam ettiği bir dönemde Mustafa Kemal’in aniden İzmit’e gelişinin nedeni bilmediğini ifade etmektedir.

Yazısında: ‘Mustafa Kemal Paşa 18'inde (Ocak) İzmit'e geldi. Lozan Konferansı'nın bu kritik aşamasında, alınması gereken kararların önemi göz önüne alındığında, Büyük Millet Meclisi'ndeki varlığının neredeyse vazgeçilmez olduğu bir dönemde, Ankara'dan ayrılmasının ardındaki nedenin ne olduğu açık değildir’ demektedir. Bununla beraber, Henderson, basına yansıyan yazılardan ve Mustafa Kemal’in demecinden, bu ziyareti, Halk Partisinin (Fırka) fikri temellerinin atıldığı olay olarak yorumlamıştır. Yazısının devamında:

‘Şu anda var olan tek etkili seçim örgütü, Mustafa Kemal'in kişisel düşmanlarının büyük çoğunluğunun mensup olduğu ve Ankara'daki liderinin Sivas Milletvekili Kara Vasıf Bey olduğuna inandığım eski İttihat ve Terakki Partisi Komitesi'dir. Kemal'in kendi örgütü, bugüne kadar Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti adıyla biliniyordu. Ayrıca bir Milli Müdafaa Cemiyeti ve İstanbul'da da eski Hürriyet ve İtilaf Fırkası’nın (Entente libérale)........

© 9 Eylül Gazetesi