Son yıllara doğru yaşanan isyanlar ve savaşlar sonucu yapılan borçlanma ile parçalanmaya ve nihayetinde yıkılmaya mecbur kalan koca imparatorluk sonlanırken, İstiklal Savaşı sonrası nesile askeriyeye ait birkaç fabrika ve yaygın köylü halktan başka bir miras bırakmadı.

İstiklal Savaşı sonrası Mustafa Kemal’in Sovyetler’in göz kırpmalarına değer vermemesi de, devletçilik yoluyla hızla sanayileşmeye yönelmesi de, Osmanlı mirasının değersizliğinin, 600 yılın heba edilmişiliğin net göstergeleridir.

Tarihi çok iyi okuyan Mustafa Kemal, bu çukurdan çıkışı ekonomiyi ulusal kalkınma modeline dayandırarak, ulusal kalkınma modelini de yatırım, çalışma ve eğitim ordusu yetiştirme dayanaklarına oturtarak gerçekleştirmeye çalıştı. Bir yandan devletçilik, diğer yandan, tarihin açtığı şansla Alman akademisyenlerin mülteci olarak ülkeye alınmaları toplu kalkınma dayanaklarının önmeli ayaklarını oluşturuyordu.

Hem Batı’ya, hem de Sovyetler’e karşı dostça, fakat hassas politikalarla kalkınmanın sürdürülmesiyle, devlet kapitalizmi yöntemi ile yaratılan katma değerin kısmen de olsa kamulaştırılması sağlanırken, Batı etkisi ile kapitalizmin itici gücünden de istifadeden uzak kalınmadı. Tüm müdahale ve köklü değişim oluşturma çabalarına rağmen, tabii Osmanlı’nın tembelliği ve fırsatçılığının hortlaması kaçınılmazdı; nitekim, Savaş sonrasındayeni kurulan İş Bankası’ndan yararlanan “aferist” gruplara ilaveten, müzmün “konma” hastalığının depreştiğini ve devlete dayalı girişimciliğin tedrici de olsa ortaya çıktığı görülüyordu. Doğru ya; 600 yıllı koca imparatorluğun toplumsal hücrelere sinmiş rehavetiyle zenginleşme dürtüsü kolayca silinemezdi! Böyle olunca da Schumpeter tanımına uygun “iş insanı” değil, besleme iş dünyası yaratılabilirdi, tam da öyle oldu! Böylece, atlaya-zıplaya, bir süre Sovyetlerin Batıya saldığı korku şemsiyesi altında, sonraları da Cumhuriyet birikimlerini yok pahasına satarak bugünlere kadar geldik. 

Peki, bugün neden bu durumdayız? İktidar, adeta Fatih’i andırırcasına yıllardır devletin........

© 12punto