İstanbul, yaklaşık 50 yıl arayla İslam dünyasının geleceği açısından önemli iki gelişmeye ev sahipliği yaptı.

1976 yılında İslam Konferansı Örgütü’nün 7. Dışişleri Bakanları Toplantısı İstanbul’da gerçekleştirilmişti. Aradan geçen yarım asırdan sonra ise Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısı yine İstanbul’da yapıldı.

Bu iki toplantı arasında doğrudan bir bağlantı olduğu söylenemez. 1976’daki toplantı, çok sayıda İslam ülkesini bir araya getiren siyasi ve diplomatik bir platformdu. Mekke Ortak Savunma Anlaşması ise üç ülke arasında başlayan ve savunma iş birliğini merkeze alan bir girişimdir.

Buna rağmen iki dönemin ortaya çıkardığı bölgesel şartlar arasında dikkat çekici benzerlikler var. Her iki dönemde de bölgesel dengeler değişiyor ve Türkiye açısından İslam ülkeleriyle siyasi, ekonomik ve stratejik iş birliğinin önemi artıyor.

Fark ise bugün aranan iş birliğinin niteliğinde.1976’da İstanbul’da İslam dünyası için siyasi dayanışma ve iş birliği arayışı öne çıkarken, 2026’da güvenlik, ortak savunma ve caydırıcılık öne çıkıyor.

1970’li yılların ortasında Türkiye’nin İslam ülkeleriyle ilişkilerini geliştirme arayışının arkasında yalnızca siyasi tercihler bulunmuyordu. Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında ABD’nin Türkiye’ye uyguladığı silah ambargosu, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve petrol zengini İslam ülkelerinin ekonomik gücünün artması, Ankara’nın dış politika seçeneklerini yeniden değerlendirmesine neden olmuştu.

1976’da Türkiye, Batı ittifakı içindeki konumunu korurken İslam ülkeleriyle siyasi ve ekonomik ilişkilerini geliştirmeye çalışıyordu. İstanbul’da düzenlenen İslam Konferansı bu arayışın önemli göstergelerinden biriydi. Konferansta Filistin ve Kudüs meselelerinin yanı sıra Kıbrıs, Müslüman azınlıklar, ekonomik ve kültürel konular da gündeme geldi ve bu alanlarda çeşitli kararlar alındı. Türkiye de özellikle Kıbrıs konusunda İslam ülkelerinin desteğini almaya çalıştı. Ancak 1976 deneyimi önemli bir gerçeği ortaya koymuştu: İslam ülkelerinin aynı masada bulunması, ortak hareket edebilecekleri anlamına gelmemişti. Konferansta alınan kararların uygulanması, ülkelerin ulusal çıkarları ve farklı öncelikleri nedeniyle........

© 12punto