Gazetecilik, ürettiği her içeriği sömüren yeni tekno-burjuvazinin kurduğu platform düzeninde değer üretimi ile değer elde etme arasındaki ilişkinin köklü biçimde yeniden düzenlendiği yapısal bir dönüşümle karşı karşıyadır.

Savaşların, ekonomik krizlerin, göç hareketlerinin ve toplumsal gerilimlerin derinleştiği bir dönemde güvenilir bilgiye her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulurken, haber merkezleri küçülüyor, yerel gazeteler kapanıyor, muhabir kadroları azalıyor, araştırmacı gazetecilik için ayrılan bütçeler daralıyor. Burada ilk bakışta açıklanması zor bir çelişki ortaya çıkıyor. Çünkü yapay zeka (AI) teknolojilerinin kullanıldığı sahte ve çöp içerikler nedeniyle teyit edilmiş saha haberciliğinin önemi artarken, haber kuruluşlarının gelir elde etmesi ve gelir akışı sağlaması ise giderek zorlaşıyor.

Geleneksel medya ve kitle iletişim araçları döneminde haberi üreten, dağıtan ve ekonomik karşılığını büyük ölçüde kendileri toplayan haber kuruluşları gazete satışı, reklam ve abonelik modelleri ile haber üretimini kendi ekosistemi içerisinde finanse ediyordu. Ancak internet, gelişen dijital teknolojiler, sosyal medya sabit değer zincirini ve pazarın dengesini bozdu. Oysa dijitalleşmenin ilk yıllarında birçok kişi haberin daha geniş kitlelere ulaşacağını ve medyanın gücünün daha da artacağını düşünmüştü. Haber gerçekten de daha geniş kitlelere ulaştı ancak ekonomik değeri, haberi üretenlerden çok haberi kendi kurdukları altyapıda dolaşıma sokan platformlar topladı.

Bu bağlamda platformlar içerik dağıtım altyapıları ile kullanıcı davranışlarını şekillendiren ve ekonomik değerin üretimini yöneten aktörlerdir. Özellikle platform ekonomisinde bugün bir haberin okunup okunmayacağına büyük ölçüde platformların algoritma politikaları ve filtreleri karar vermekte. Reklam gelirlerinin büyük bölümü de haber kuruluşlarına değil, teknoloji şirketlerine gitmekte. Okur davranışları medya kuruluşlarının veri tabanlarında değil, platformların sunucularında birikmekte. Haber merkezleri haberin maliyetlerini üstlenirken,  yeni tekno-burjuvazi, enformasyonun dolaşımını kontrol ederek tarihte eşi görülmemiş........

© 12punto