Biz Türkiye’de dış dünyayı tartışırken son yıllarda birkaç coğrafyaya fazlasıyla kilitlendik: Avrupa Birliği, ABD, Rusya, Ukrayna, İsrail, Suriye, İran ve Körfez. Bunların her biri elbette hayati önemde. Fakat dünya yalnız bizim yakın çevremizde yeniden şekillenmiyor.

Güney Asya’da da sessiz fakat son derece önemli tektonik hareketler yaşanıyor.

Hindistan yükseliyor. Çin-Hindistan rekabeti Himalayalar’dan Hint Okyanusu’na yayılıyor. Pakistan yeni stratejik ortaklıklar arıyor. Bangladeş’in dış politika dengeleri değişiyor. Nepal, Bhutan, Sri Lanka ve Maldivler büyük güçler arasındaki rekabette giderek daha fazla önem kazanıyor.

Bütün bu büyük tablonun ortasında haritada neredeyse fark edilmeyecek kadar küçük bir coğrafya var: Siliguri Koridoru.

Hintlilerin çarpıcı ifadesiyle, “Chicken’s Neck” — Tavuk Boynu.

Dünya jeopolitiğinde bazı coğrafyalar büyüklükleriyle değil, darlıklarıyla önem kazanır.

Hürmüz, Malakka, Babülmendep, Süveyş…

Bunların çoğu deniz geçitleridir. Siliguri ise Güney Asya’nın karadaki stratejik boğazıdır.

Batı Bengal’de en dar noktasında yaklaşık 20–22 kilometreye kadar inen bu kara şeridi, Hindistan’ın ana gövdesini kuzeydoğudaki sekiz eyaletine bağlıyor. Karayolları, demiryolları, enerji hatları ve askerî lojistik burada yoğunlaşıyor.

Dolayısıyla mesele 20 kilometrelik bir arazi parçası değil.

Mesele Hindistan’ın coğrafi bütünlüğü.

Haritaya Bakınca Mesele Anlaşılıyor

Siliguri’ye yalnız Hindistan haritasından bakmak yetmez.

Batısında Nepal, güneyinde Bangladeş, kuzeyinde Bhutan bulunuyor. Hemen ötesinde Çin’in Tibet bölgesi ve stratejik Chumbi Vadisi uzanıyor. Doklam ise Çin-Hindistan-Bhutan üçgeninin en hassas noktalarından biri.

2017’deki Doklam krizi Delhi’de bu nedenle ciddi alarm yarattı.

Çin ile yaşanabilecek geniş çaplı bir çatışmada Hindistan’ın temel korkularından biri, kuzeydoğu eyaletleri ile ülkenin geri kalanı arasındaki bağlantının baskı altına alınmasıdır.

Bu, koridorun kolayca kesilebileceği anlamına gelmiyor.

Tam tersine Hindistan bu zafiyetin onlarca yıldır farkında ve bölgenin askerî, lojistik ve altyapısal dayanıklılığını sürekli artırıyor.

Fakat jeopolitiğin temel kurallarından biri değişmiyor:

Rakibiniz sizin en güçlü olduğunuz yere değil, en kırılgan olduğunuz noktaya bakar.

Yeni Değişken Bangladeş

Son dönemde denklemi daha ilginç hale getiren unsur ise yalnız Çin değil, Bangladeş.

Delhi uzun yıllar Dhaka’yı doğu güvenlik mimarisinin önemli ortaklarından biri olarak gördü. Fakat Bangladeş’in iç siyasi dengelerindeki değişim, Çin ile ekonomik ve savunma ilişkilerinin derinleşmesi ve Pakistan ile yeniden yakınlaşma ihtimali Hindistan’ın hesaplarını karmaşıklaştırıyor.

Çin’in Bangladeş’in kuzeyindeki altyapı ve ekonomik projelerine ilgisi de Delhi’de yakından takip ediliyor.

Özellikle Teesta havzasındaki Çin bağlantılı projeler, Siliguri........

© 10 Haber