Tavuk eti pahalı mı? Tavukçuları hapse atınca fiyatlar düşer mi?

Patates-soğan fiyatı yükselince polis ve jandarmayla gidip soğan deposu basan zihniyet, cuma sabahı da tavuk eti fiyatları yükseldi diye 13 tavuk şirketinin patron ve yöneticilerini “eş zamanlı operasyon”la gözaltına aldı, şirketlere “denetim kayyumu” atadı.

İlk akla gelen eleştiri şu tabii: Ekonominin önemli bir sektörünün önde gelen 13 şirketini sanki çete kurmuşlar ve organize bir suç işliyorlarmış gibi gururla söylenen “eş zamanlı” polisiye operasyonlara muhatap etmenin ve bu şirketlere denetim amacıyla bile olsa kayyum atamanın ekonomik bir faydasının olmayacağı, olamayacağı.

Türkiye kağıt üzerinde piyasa ekonomisi. Malum, piyada ekonomisi demek fiyatların piyasada serbestçe oluşması demek.

Ha, tabii, piyasa aktörleri sütten çıkmış ak kaşık değil, kendi aralarında birleşip bir oligopol yaratmaya, fiyatları yapay olarak yüksek oluşturmaya başlayabilirler. Ama piyasa ekonomisi içinde bunun bir önlemi var: Ticaret Bakanlığı ve Rekabet Kurulu tam da bu oligopol durumlarını ortaya çıkartmak ve önlemek için varlar. Savcılık ve polis ise bu zincirin hiçbir yerinde yok, zaten olmaması gereken kurumlar.

Tavuk veya beyaz et sektörü geçmişte defalarca Rekabet Kurumu’ndan yüksek cezalar yemiş şirketlerin bulunduğu, Ticaret Bakanlığı’nın ve Tarım Bakanlığı’nın çok yakından izlediği bir sektör.

Ülkemizde beyaz et sektörü her zaman büyüktü ve göz önündeydi ama son yıllarda daha fazla göz önüne geldi. Sebebi belli:

Kırmızı et fiyatları o kadar büyük bir hızla yükseldi ki, geçim sıkıntısı çeken pek çok vatandaş protein ihtiyacını beyaz etle gidermeye yöneldi. Artan talep ve zaten genel olarak yükselmekte olan fiyatlar, beyaz et fiyatlarını da yukarı çekti.

Piyasa ekonomisinde piyasaya müdahale edip dengeleri bir kez bozdunuz mu, bu bozulma tek bir alanda kalmıyor, giderek bütün alanlara sirayet ediyor.

Türkiye’nin kırmızı et sektörü de, beyaz et sektörü de neredeyse tümüyle ithalata dayalı, dolayısıyla doların fiyatına ve elbette uluslararası piyasalardaki fiyat hareketlerine çok duyarlı sektörler. 

Neden ithalata dayalı? Basit bir sebeple: O hayvanların yediği yemden tükettiği ilaca kadar her şeyi büyük ölçüde yurt dışından alıyoruz da ondan. Yediğimiz tavuklar için Amerika’ya “telif........

© 10 Haber