Odyssey’e Giden 700 Bin Kişi Keşke Platon da Okusa…

Lise çağındayken babam benimle iddialaştı; ikimiz aynı gün Platon’un (o zamanlar adı Eflatun’du) Devlet’ini okumaya başladık.

Bugün aradan 40 yıldan fazla zaman geçtikten sonra düşünüyorum, Platon’un Devlet’inden bende kalan esas olarak “iyi insan” ve “erdem” kavramları. Bir de tabii Antik Yunan’ın filozoflarının bugünümüz için söylenmesi gereken neredeyse her şeyi söylediklerini görüp onların önünde saygıyla eğilme duygusu.

Sokrates, Platon ve Aristo sadece büyük filozoflar değil, Batı’da yaygın biçimde inanıldığı gibi sadece “Batı uygarlığının kurucuları” da değil, bundan da öte, bir insanın kendine sorması gereken bütün soruları birden bundan binlerce yıl önce bulup soran, sadece Batı değil Doğu’da da insanların hayatlarını belirleyen büyük düşünürler.

Platon’u çocuk sayılabilecek yaşımda okuduktan yıllar sonra, siyasal düşünce tarihi ile ilgilenirken fark ettim: Aslında Sokrates-Platon-Aristo üçlüsü yalnız değildi, yegâne de değildi.

Onlarla neredeyse aynı dönemlerde çok ama çok uzaklardaki Çin’de ve yine pek de yakın olmayan Hindistan’da çok benzer sorular soran, çok benzer sonuçlara ulaşan başka düşünürler olmuştu.

Hindistan’da Buddha ve Chanakya, Çin’de Konfüçyüs, sonra “ikinci bilge” diye adlandırılan Mengzi, Lao Tse, Taoizm’in kurucularından Zhuang Zhou, aynen Eski Yunan’ın büyük düşünürleri gibi aynı soruları sormuşlar, cevapların peşine düşmüşlerdi.

10Haber yazarı Alper Hasanoğlu, 22 Temmuz’dan beri ardı ardına yayımladığımız son beş yazısıyla bize Platon’u mükemmel diyebileceğim biçimde anlattı.

Platon’un Devlet adlı kitabının merkezinde “iyi insan olmak”, “erdemli olmak” kavramlarının yattığını söyledim az önce; Alper Hasanoğlu yazılarını “adalet” kavramı üzerinden yazdı. (Okumayanlara bu linkte bütün listesi olan yazıları şiddetle tavsiye ediyorum, okumakla kalmayın bir kenara saklayın da bence.)

Hasanoğlu, daha ilk yazısında, insanda olması gereken temel değer olan erdemin “adalet” olması gerektiğini söylüyor.

Çünkü Platon’a göre ancak adil insan mutlu bir insan olabilir.

Üstelik adalet öyle tek tek bireyler arası bir mesele değildir. “Devlet”in temeli de adalettir. (“Adalet mülkün temelidir.”)

Çok da ilginç değil belki… Onunla aynı zamanlarda Çin’de ve Hindistan’da da düşünürler aynı kanıya varıyor: İnsan için en yüce değer erdem, erdemli olmanın yolu da adil olmak.

Biz........

© 10 Haber