Mekke Paktı: Tarih tekerrür mü ediyor, yoksa bu kez farklı mı?

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın bir ortak güvenlik anlaşması imzalamak istediği epeydir biliniyordu.

Cuma sabahı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan uçağına binip Suudi Arabistan’a giderken pek azımız Erdoğan’ın oraya bu güvenlik anlaşmasını imzalamaya gittiğinin farkındaydı. Ama birkaç saat sonra haberi ve fotoğrafları geldi. Mekke’de buluşan Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ‘Mekke Paktı’nı imzalamıştı.

Haberi duyup da yaşı yetenlerin aklına hemen ‘Bağdat Paktı’ ve daha sonra aldığı isimle CENTO geldi.

Bağdat Paktı, 1955 yılında Türkiye, Pakistan, Irak ve İran’ın katılımıyla kurulan, içinde Birleşik Krallık’ın da bulunduğu, ABD’nin ise “gözlemci” olduğu bir güvenlik örgütüydü. Bir anlamda ‘İslam NATO’su’ gibiydi; amacı Sovyetler Birliği’ni güneyden de çevrelemek olan bir örgüttü.

Aynen NATO anlaşmasındaki ve dün imzalanan Mekke Paktı’nda olduğu gibi, üye ülkelerin birinin saldırıya uğraması halinde tamamının saldırıya uğramış gibi davranmasını öngörüyordu bu pakt.

Ama tabii hemen arkadan tepkisini getirdi. Önce Mısır’da, sonra Suriye’de darbeyle yönetime gelen Baas Partisi, tam tersine Sovyetler Birliği ile yakınlaşmaya başladı ve Irak başta olmak üzere bu pakta katılan ülkelere tepki gösterdi.

Ardından 1959’da Irak’ta bir Baasçı darbe oldu, Kral Faysal ve Başbakan Nuri Paşa görevden alındı, Irak cumhuriyet’e dönüştü ve pakttan ayrıldı.

Irak gidince Bağdat Paktı adını “CENTO” (Central Treaty Organization- Merkezi Antlaşma Teşkilatı) olarak değiştirdi.

İkinci büyük delik 1971’de Pakistan-Hindistan Savaşı’nda açıldı. Pakistan, Türkiye ve İran’dan umduğu yardımı göremeyince bu örgütten ayrılıp o zamanlar pek moda olan “Bağlantısızlar Örgütü”ne katılmayı düşünmeye başladı.

Derken İran’da İslam Devrimi oldu, Şubat 1979’da Humeyni ülkeye geri döndü, Şah ise ülkesinden kaçtı. Bunun sonucu olarak Mart 1979’da birer gün arayla önce Pakistan ardından İran da CENTO’dan ayrıldı ve Türkiye bir başına kalınca örgüt de........

© 10 Haber