Anayasa’nın 90. maddesi hala yürürlükte mi?

Başlıktaki soru çok saçma. Elbette Anayasanın geri kalanıyla birlikte 90. maddesi de yürürlükte.

Bu maddenin son cümlesi bu yazı için önemli, onu aynen aktarıyorum:

“Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümleri esas alınır.”

Bu madde, izaha gerek yok, çok açık zaten: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi dahil olmak üzere temel hak ve özgürlüklerle ilgili uluslararası anlaşmaların bizim iç hukukumuzdan önde geldiği söyleniyor.

Bu hatırlatmayı yaptım, sebebi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Salı günü açıkladığı son Osman Kavala kararı.

Bu kararın iki temel önemi var: 

1. Karar, AİHM’nin temyiz ve içtihat organı niteliğindeki Büyük Dairesi tarafından alındı. Yani ilk daire kararına Türkiye itiraz edince karar Büyük Daire’ye taşındı, burada yeniden inceleme yapıldı ve neticede 15’e 2 oyla bu son karar kabul edildi. Karar bu haliyle nihai, itiraz hakkı artık yok.

2. Karar, Osman Kavala ve diğer Gezi Hükümlüler ile ilgili Türkiye’de Yargıtay’ın aldığı ve cezaları kesinleştirdiği kararı sonrası alındı, yani bir tutukluluk incelemesi veya başka bir şey değil, Kavala ile Gezi kararının son durumuna ilişkin nihai bir karar.

Baktığınızda karar, Türkiye’nin bu yargılama sırasında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10 ve 11. maddelerini; sözleşmenin 6 maddesinin birinci paragrafını, 5. maddesinin birinci paragrafını, 18. maddesini ve 3. maddesini ihlal ettiğini söylüyor.

Hatırlatayım, sözleşmenin 10. maddesi ifade özgürlüğü, 11. maddesi ise toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğüyle ilgili. 6. maddenin birinci paragrafı adil yargılanma hakkıyla, 5. maddenin birinci paragrafı ise özgürlük ve güvenlik hakkıyla ilgili. 18. madde ise yasaların sözleşme hükümlerinde sıralanan özgürlükleri kısıtlayamayacağı hakkında.

Karar, Osman Kavala’nın (Ve aslında onunla birlikte yargılanan bütün Gezi hükümlülerinin) bir bütün olarak suçlanması, yargılanması ve mahkum edilmesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu, dolayısıyla haklarında verilen hükümlerin geçersiz olduğunu söylüyor, Kavala’nın derhal serbest bırakılmasını emrediyor.

© 10 Haber