Rus ham petrolü (Urals) fiyatları, krizin başlamasıyla birlikte hızla yükseldi. Büyük ölçüde Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarıyla ilişkilendirilen bazı dönemsel düşüşler bir kenara bırakılırsa; Urals, 2022’den bu yana uygulanan yaptırımlara ve geleneksel güzergâhların kısıtlanmasına rağmen alternatif bir tedarik kaynağı işlevi gördü.

Benzer bir dinamik, yaptırım uygulanan İran enerjisinde de gözlemlendi. Krizin başlamasından yaklaşık bir ay sonra Hindistan, yedi yıl aradan sonra ilk kez İran’dan enerji satın aldı ve ödemeyi yuan cinsinden gerçekleştirdi. Hintli yetkililer o dönemde önceliklerinin enerji güvenliği olduğunu belirtti. Bu işlem, özellikle enerji güvenliğinin kırılgan hale geldiği belirsizlik dönemlerinde tedarik kararlarının ne kadar hızlı değişebileceğini açıkça gösterdi.

Filipinler de bir diğer örnek: Ülkenin tek petrol rafinerisi, Mart ayında azalan stokları takviye etmek amacıyla 2,5 milyon varil Rus ham petrolü satın aldı. Temmuz ayında ise Malezya’nın Doğu Dış Sınır Bölgelerinde İran petrolü taşıyan bir hayalet tanker tespit edildi.

Bu örnekler, küresel enerji piyasalarında giderek önem kazanan gerçeği ortaya koymaktadır: Geleneksel tedarik kısıtlandığında fiziki erişilebilirlik, ülkelerin enerjiyi nereden temin edeceğini belirleyen siyasi veya finansal kısıtlamaların önüne geçebilmektedir.

Yaptırımlar Ticareti Engellemiyor; Yürütülme Biçimini Değiştiriyor

ABD Kongresi, İran ve Rusya’yı hedef alan bir yasa tasarısını kabul etti. Tasarı; özel olarak Rus yetkilileri, finans kurumlarını, enerji sektörünü ve ülkenin hayalet tanker filosunu hedef alırken, Trump’a da Rus petrol ve gazının başlıca alıcılarına ve Moskova’nın yaptırımları delmesine yardım eden ülkelere 0’e varan gümrük vergileri uygulama yetkisi veriyor. Tasarı aynı zamanda ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını da genişletiyor.

Tartışma, bu yasa tasarısının hedeflenen etkiyi yaratıp yaratamayacağı ya da bunun yerine dolar tabanlı finans sisteminin dışında ticaret yürütmek amacıyla halihazırda gelişmekte olan mimariyi daha da güçlendirip güçlendirmeyeceği noktasında kilitleniyor.

Alternatif sistemler Hürmüz krizinden önce, Ukrayna’daki savaşın başında Rusya’ya uygulanan yaptırımlara yanıt olarak ortaya çıkmış; ancak mevcut kriz bunların kullanımına ivme kazandırmıştır. Bu sistemler; alternatif para birimleriyle yapılan ödemeleri, hayalet filoları, gemiden gemiye transferleri, BRICS Pay gibi girişimleri ve CIPS gibi alternatif ödeme sistemlerini kapsamaktadır.

Çin’in Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS), bu kaymayı net bir şekilde gözler önüne seriyor. CIPS’in kamuya açık verilerine dayandırılan raporlar; sistemin İran’daki savaşın başlamasından bu yana........

© 10 Haber