“Hepimiz Mashenka’yız”… İki aydır Rus sosyal medya platformları, fırıncı Denis Maksimov’un, Mashenka adlı fırınının, ağır vergi, yüksek enflasyon ve yüksek faiz ortamında ayakta kalma mücadelesini destekleyen bu “hashtag”le dolup taşıyor. 

Güney Afrikalı 4 genç uçaktan inip aileleriyle kucaklaşıyor. “Yakın koruma” olarak yetiştirilip iş verileceği vaadiyle Rusya’ya götürülen gençler, sözleşmeli asker olmaya zorlanarak Ukrayna cephesine sürülmüşler. 

Sıradan genç Avrupalılar, bazı NATO ülkelerinde, Birbirleriyle ilişkili gibi görünen sabotaj eylemlerinde yer alıyor ve bu kişilerin Rus istihbaratına aracılık yapan kriminallerle, eski paralı askerlerle ilişkisi ortaya çıkıyor.

Bunlar dünyanın üç süper gücünden biri olan Rusya ile ilgili bazı güncel manzaralar… Ukrayna savaşı sadece Ruslar’ın günlük hayatını değil, Rus devletini de derinden etkiliyor. Rusya bir süper gücün kurumsal kapasitesini kullanarak değil, bir mafya örgütünün yeraltı faaliyetini andıran yöntemlerle, etrafına korku salarak, küresel paylaşım mücadelesindeki yerini korumaya çalışıyor.  

Rus ekonomisi savaşı finanse etmekte zorlanıyor

Rusya 2014 Şubatı’nda Kırım yarımadasını işgal ettiğinde, Ukrayna da Batı da hareketsiz kalmıştı. Uygulanan kısmî yaptırımlar Rusya’yı fazla etkilemedi. 24 Şubat 2022’de Rusya, Ukrayna’da büyük çaplı yeni bir işgal başlattı. Bu kez hem Ukrayna sert karşılık verdi hem de Batı, Ukrayna’ya silah, uzman, istihbarat ve mali destek sağladı. 

Geçen hafta dört yılını geride bırakan Rusya-Ukrayna savaşında, Rus ordusu, hem cephede istediğini tam olarak elde edememiş, hem de büyük kayıplar vermişti. Bu süreçte savaş ülkedeki hayatın en önemli belirleyenlerinden biri haline gelmişti. 

Le Monde’a göre, şu anda Rusya’nın Savaş bütçesi, tüm kamu harcamalarının yüzde 40’ını oluşturuyor. Rusya milli gelirinin yüzde 4,5’u civarında bir bütçe açığı yaratıyor. Putin, içeride yapacağı harcamalar için durmadan vergi salıyor. Döviz ihtiyacını giderebilmek için ise, yaptırımlara ve düşen petrol fiyatlarına rağmen, petrol gelirini belli bir seviyede tutmaya çalışıyor. Bulabildiği kadar da borç alıyor. Rusya’nın dış borcu 20 yıldır ilk kez 60 milyar doları aşmış durumda.

İşte fırıncı Denis Maksimov, bu ortamda sesini Putin’e duyurabildiği için bir kahraman muamelesi gördü Rusya’da. Putin her yılın sonunda televizyondan yayınlanan bir “Açık Hat” basın toplantısı yapıyordu. Toplantıda, Putin’in uzun konuşmasından sonra, dikkatle seçilen gazeteciler ve sade vatandaşlar soru sorabiliyordu. Maksimov’un tüm cesaretiyle ortaya koyduğu durum karşısında Putin, Rusya’nın küçük işletmelerinin vergi yükü altında zorlandığını ilk kez fark etmiş gibi davranmıştı. Bir yandan da, kurumlar ve gelir vergisinden sonra, 1 Ocak itibariyle KDV’yi de ’den "’ye çıkarmaktan geri durmamıştı. 

Kremlin, sosyal medyayı hesaba katmadı

“Açık Hat” programının ardından, Kremlin’in propaganda makinesi hızla harekete geçti. Fırıncının yakarışını dinleyen iyi kalpli lider, masada oturmuş, gülümseyerek ekmek sepetine uzanırken görüntülendi. Ardından, sert bir ifadeyle bakanlarını vergi yükü konusunda azarlarken filme alındı. Cumhurbaşkanı’nın bu müdahalesi sayesinde Mashenka iflastan kurtulmuştu.

Ama hesaplanmayan bir şey oldu. Binlerce başka fırın, terzi, kuaför, garaj ve kafe sahibi sosyal medya platformlarında “Hepimiz Mashenka”yız diyerek hikâyelerini paylaştılar: Faturalar artıyor, vergiler yükseliyor, fiyatlar artıyor, müşteri sayısı azalıyor ve satışlar düşüyordu. Maliyetlerini müşterilerine yansıtamayan işletmeler kapanıyordu   

Ülkenin sivil sanayi ve hizmet sektörleri, artan maliyetler ve merkez bankasının enflasyonla mücadele için yüksek tuttuğu faiz oranları arasında sıkışmıştı. Yatırımlar durmuştu. Gerçek enflasyon resmi enflasyon oranını (5,6%) aştığı için, ülkenin en zengin şehirlerinde bile tüketici harcamaları durma noktasına gelmişti. 

Rus ekonomisi ağır bir durgunluğa sürükleniyordu. Rusya Ekonomi Bakanı Maxim Reshetnikov, 8 ay önce Rusya’nın “durgunluğa girmenin eşiğinde” olduğunu açıklamıştı. 2023 ve 2024 yıllarında yaklaşık %4 büyüme kaydeden Rusya’nın yurt içi hasılası, 2025 yılında sadece %1 artmıştı. Ekonomi Bakanı, yaklaşan tehlike karşısında uyarı yapma gafletinde bulunmuştu. Ancak ertesi gün Putin, partinin tutumunu net bir şekilde ortaya koydu: Rusya “hiçbir koşulda” durgunluğa girmeyecekti.

Emir-komuta dinlemeyen Rus ekonomisi stagflasyona (hem durgunluk hem enflasyona) doğru sürükleniyordu. 2026 büyüme tahmini (IMF) %0,8’di. Gayrı resmi enflasyonun yüzde 10’un çok üzerinde olacağı düşünülüyordu.  

Savaş artık Rus ekonomisini canlı tutamıyor 

Savaş, ilk üç yılında Rus ekonomisini canlandırabildi çünkü atıl kapasiteler harekete geçirildi, devlet kaynakları bu alana kanalize edildi. Ama artık hem kaynaklar tıkanma noktasına geldi hem de savaşın seyrinin, daha çok teknolojik silah ve ekipman kullanmayı gerektirmesi, Rusya’yı daha fazla ithalat yapmak zorunda bıraktı.

Genişleyen yaptırımlar petrol gelirlerinin dörtte birini de götürmüştü. AB alıcı olmaktan tümüyle çıkmıştı. Rusya, dünya fiyatları düşerken, Hindistan, Çin gibi alıcılara petrolü piyasa fiyatlarının da altında satmak zorunda kaldı. (Son olarak Trump, Hindistan’la gümrük vergilerini indiren bir ticaret anlaşması yaparken, Modi’ye, Rusya’dan petrol almama şartını getirmişti.) Kendi petrol şirketlerine ve tankerlerine engel konduğu için kullanmak zorunda kaldığı “korsan” gemiler, yaygın tabiriyle “gölge filo,” Rusya’nın taşıma masraflarını da artırıyordu. 

Rus halkı ve muhalifler üzerinde ağır polis ve yargı baskısı

Ekonomik ortam, içeride Kremlin’i fazla zorlamıyor, çünkü her türlü muhalif sesin bastırılması sağlanabilmiş durumda. İnsan hakları savunucuları, Rusya’da 5 bine yakın siyasi tutuklu olduğunu tahmin ediyor. Baskı . “Beşinci Kol” diye adlandırılan entellektüelleri de hedef alıyor.  Le Monde’un haberine göre, hapistekiler arasında 40 yaşındaki Evgenia Berkovich gibi tanınmış isimler de bulunuyor. Bu ünlü tiyatro yönetmeni, Moskova’da terörizmi kınayan bir oyunda “terörizmi meşrulaştırdığı” suçlamasıyla altı yıl hapis cezasına çarptırılmış. Berkovich’in telefon ve mektup hakkı, kişisel günlükleri elinden alınmış. Hapiste sağlık sorunları çekiyor.

Demir parmaklıklar ardında, Nikita Uvarov gibi yüzlerce sıradan vatandaş da var. Sibirya’nın Kansk kentinde FSB’yi (iç güvenlik örgütü) eleştiren posterler astığı için tutuklanmış. Uvarov, beş yıllık cezasını tamamladıktan sonra Rus adalet sisteminin yaygın uygulamalarından biri olduğu belirtilen bir şekilde, yeni bir suçlamayla mahkemeye çıkarılıp hapiste tutulmuş.

İleri gelen muhaliflerin hapiste ölüvermesi veya bir “kazaya” kurban gitmesi gibi olaylar da diğerleri üzerinde gözdağı etkisi yaratıyor.

Cepheye gönderecek adam bulma meselesi

Rusya savaşı sürdürebilmek için sadece para sıkıntısı değil adam sıkıntısı da çekiyor. Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Merkezi (CSIS – Center for Strategic and International Studies) Rusya’nın 4 yıllık savaşta verdiği kayıpların, ölü ve yaralı olarak, 1........

© 10 Haber