Sokrates’e göre bir insan ahlâklı olmak, doğru davranmak için önce bunun bilgisine ulaşmalıdır. Yani Sokrates’e göre doğru davranış için doğru bilgi şarttır; doğru bilgiye sahip olduğunda bir insanın doğru davranmaması mümkün değildir. Bilgi insanın sahip olduğu en büyük güçtür ve duygulara yenik düşmesi imkansızdır (Platon, Protagoras). 

İşte maalesef burada toplumsal ve bireysel şemalar, temel inançlar ve çocuklukta, geçmişte yaşananların erişkin hayata etkileri devreye giriyor. Hırsızlığın, dolandırıcılığın, kolay yoldan zengin olmanın toplum tarafından hoş görüldüğü, bırakın hoş görülmesini teşvik edildiği bir ortamda insanın dürüst kalmasının, kötüyü değil iyiyi seçmesinin aptalca ve toplumsal normlara uymadığını rahatlıkla söyleyebiliriz. Kişinin kendi geçmişinden getirdiği güvensizlik duyguları da kişiyi toplumsal iyi ve doğrulara uymak konusunda kuşkuya düşürebilir. Kimden ne iyilik görmüştür de o iyi olacaktır ki? 

Sokrates’in doğru bilginin insanın kötü olmasının önüne geçeceği düşüncesi, sanırım birey kavramının henüz gelişmediği, insanın esas olarak, ister tanrılar deyin, ister doğa, dışarıdan bir yüce güç tarafından yönlendirildiği zamanlarda yaşamış olmasından kaynaklanmaktadır. Yoksa günümüzde olan kötülüğün boyutlarını başka türlü açıklamamız mümkün değil. 

Alman yazar Robert Gordian’ın kaleme aldığı ‘Xantippe’ adlı romanda bu konuda gülümseten bir bölüm var. Xantippe Sokrates’in gerçek hayatta da karısıdır. Romanda belli bir geliri olmadığı halde baba mesleği olan taş ustalığı / heykeltıraşlığı yürütmek istemeyen Sokrates karısının bütün karşı çıkmalarına, itirazlarına ve........

© 10 Haber