Her ne kadar yapay zekâ denildiğinde aklımıza ilk olarak olası bir işsizlik sorunu gelse de, topluma çıkan maliyet bununla sınırlı değil. Yapay zekâ çok sayıda gelişmiş çipe, dev veri merkezlerine, onları soğutacak suya ve kesintisiz elektriğe ihtiyaç duyuyor.

Uluslararası Enerji Ajansına göre veri merkezlerinin elektrik talebi 2025’te yüzde 17 arttı. Aynı yıl dünyadaki toplam elektrik talebindeki artış yalnızca yüzde 3 olarak kaydedildi. Veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar yaklaşık iki katına, yapay zekâya odaklanmış merkezlerin tüketiminin ise üç katına çıkması bekleniyor.

Tipik bir yapay zekâ veri merkezi yaklaşık 100 bin hanenin kullandığı kadar elektrik tüketebiliyor. İnşa edilen en büyük merkezlerde bu rakam 20 katına çıkabiliyor.

Faturanın maliyetine yalnızca teknoloji şirketi katlanmıyor

Bir veri merkezi tarafından tüketilen elektriğin faturası, tabii ki ilgili şirket tarafından ödeniyor. Fakat gerçek maliyet elektrik faturası ile sınırlı değil. O merkeze elektrik ulaştırmak için yeni santraller, iletim hatları, trafo merkezleri ve yedek kapasite gerekiyor.

Bu yatırımların maliyeti ise bütün kullanıcılara dağıtılabiliyor. Böylece yapay zekâ hizmetlerini hiç kullanmayan kişiler bile daha fazla elektrik tüketmeksizin ödedikleri daha yüksek faturalarla veri merkezlerinin büyümesini finanse edebiliyor. Örneğin, ABD’de mevcut ve planlanan veri merkezlerinin talebinin, 13 eyaleti kapsayan PJM elektrik piyasasında son dört kapasite ihalesi boyunca konutlar ve işletmeler için 29,4 milyar dolarlık ek maliyet doğurduğu hesaplanıyor.

Üstelik şirketler tarafından yapılan bütün bağlantı talepleri gerçek bir ihtiyacı yansıtmıyor. Bazı şirketler aynı veri merkezi için birden fazla bölgede elektrik bağlantısı talep edebiliyor. Bazıları ise yeterli finansmanı veya müşterisi olmadığı halde şebekede yer ayırmaya çalışıyor. Texas Eyaleti, bu “hayalet talep” nedeniyle yeni bağlantıları durdurup projeleri incelemeye başladı. Bazı bölgelerde peşin ödeme ve teminat şartı getirildiğinde şirketlerin bildirdiği elektrik ihtiyacının yüzde elli oranında azaldığı belirtildi.

Özetle, toplum yalnızca kullanılan elektriğin değil, hiçbir zaman kurulmayabilecek veri merkezleri için planlanan altyapının maliyetini de üstlenebiliyor.

© 10 Haber