Το καλοκαίρι του 1955 η ελληνική διπλωματία βρέθηκε ενώπιον ενός εξαιρετικά δύσκολου διλήμματος. Η Βρετανία απηύθυνε πρόσκληση στην Ελλάδα και στην Τουρκία προκειμένου να συμμετάσχουν σε τριμερή διάσκεψη στο Λονδίνο με αντικείμενο πολιτικά και αμυντικά ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου, περιλαμβανομένης και της Κύπρου. Η πρωτοβουλία της βρετανικής κυβέρνησης εντασσόταν στη συνειδητή προσπάθεια του Λονδίνου να μεταβάλει τη φύση του Κυπριακού: από αποικιακό ζήτημα αυτοδιάθεσης της ελληνικής πλειοψηφίας σε πρόβλημα περιφερειακής ισορροπίας, στο οποίο η Τουρκία θα εμφανιζόταν πλέον ως άμεσα ενδιαφερόμενο μέρος.

Για την Αθήνα, η βρετανική πρόσκληση είχε χαρακτήρα παγίδας. Αν αρνείτο να λάβει μέρος στη διάσκεψη, θα άφηνε τη Βρετανία και την Τουρκία να συζητήσουν για την Κύπρο ερήμην της, ενώ ταυτόχρονα θα εμφανιζόταν διεθνώς ως η πλευρά που αρνείτο τον διάλογο για ένα ζήτημα το οποίο η ίδια είχε θέσει στον ΟΗΕ. Αν, αντιθέτως, αποδεχόταν την πρόσκληση, θα νομιμοποιούσε διά της παρουσίας της το τουρκικό ενδιαφέρον για την Κύπρο. Τελικά, η ελληνική κυβέρνηση, η οποία βρισκόταν σε εσωτερική περιδίνηση λόγω της μακράς ασθενείας του πρωθυπουργού Αλέξανδρου Παπάγου, επέλεξε να συμμετάσχει: εκ του αποτελέσματος, η επιλογή αποδείχθηκε εσφαλμένη.

Οι εργασίες της διάσκεψης άρχισαν στο Λάνκαστερ Χάουζ στις 29 Αυγούστου 1955. Των τριών αντιπροσωπειών ηγήθηκαν οι υπουργοί Εξωτερικών: ο Χάρολντ Μακμίλαν για τη Βρετανία, ο Στέφανος Στεφανόπουλος για την Ελλάδα και ο Φατίν Ζορλού για την Τουρκία. Από την πρώτη στιγμή φάνηκε ότι οι ελληνικές και οι τουρκικές θέσεις ήταν ασύμβατες μεταξύ τους. Η Ελλάδα επέμεινε στην εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης........

© Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ