Ben bir garip bülbül idim sarpa tünedimÇırpınıp uçmaya yoktur kana/(e)dımBen bu kara bahtı çok yerlerde sınadımKara taşa bassam izim bellidir

Yüce dağ başında bir top kar idimYel vurdukça ılgıt ılgıt eridimEvvel yârin sevdiği de ben idimŞimdi gurbet gezen ben oldum “Ova Garibi” adıyla da bilinen “Ben Bir Garip Bülbül İdim” adlı uzun hava, ilgimi çeken bir Giresun türküsüdür. Kuşkusuz uzun havaların kendilerine özgü bir edası, bir havası, bir rengi, tadı, kokusu vardır. Ezgisi gönüllere düşer; sözleri yüreklere… Sessiz bir ortamda dinlemeyi yeğlerim uzun havaları! Dinlerken yalnız olmak isterim. Bu, dış dünyadan soyutlanıp uzun hava ile baş başa kalmamdır, bir bakıma. İşte o zaman ezgileri, sözleri gelir ta can evime oturur.   Acının, üzüntünün,  gözyaşının, sitemin dilidir, bir anlamda; uzun havalar…   Halk müziğine gönül vermiş bazı ünlü seslerden “Ben Bir Garip Bülbül İdim”i dinlerken hüzünlenirim, bir başka insan olurum. Buruk bir haz duyarım. Vagonları taşıyan bir lokomotife benzetirim, bu uzun havayı. Her bir vagon ayrı bir yürek yangını!  Uzun hava,  içimde sarıldıkça büyüyen düşler, duygular, düşünceler yumağıdır artık.  Bu uzun hava ile ilgili duygu ve düşüncelerimi paylaşmadan önce türküler hakkında kısa bilgiler vermek istiyorum.  Ezgilerine göre türküler ikiye ayrılır: kırık hava, uzun hava! Kırık havalar usullü, ritimli türkülerdir; uzun havalar usulsüz, serbest ritimli. Söylendiği bölge ya da yöreye göre ad alır kırık havalar.  Mistik içerikli olanlarına 'deyiş, nefes, ilahi' denilirken mistik içerikli olmayanlarına 'halay, semah, bar, zeybek, horan, karşılama, koşma, sallama' denilir.  Söylendiği bölgeye ya da yöreye göre uzun havalara 'bozlak, hoyrat, maya, barak, divan, yol havası, gurbet havası, müstezat vb. çeşitli adlar verilir. Bir de gözlerimi nemlendiren ağıt türküler vardır. Bunlar genellikle uzun hava tarzında söylenir.  Kuşkusuz her bir türkü çok kıymetlidir. Sonuçta insan odaklıdır türküler.  her birinde özünde, mayasında yürek vardır, gönül vardır…  Başta aşk, sevda olmak üzere konu yönünden varsıldır türküler. Kahramanlık, gurbet, askerlik, doğa, özlem, ayrılık, ölüm, yoksulluk… Kaynak kişileri Mehmet Üstün ve Halim Giresunluoğlu olarak kayda geçen “Ben Bir Garip Bülbül İdim” türküsü aşk, sevda temalı duygulu bir uzun havadır.   Sevip de kavuşamamanın bir çığlığıdır. Ben bir garip bülbül idim söylemi ile başlıyor türkü.  Bu söylem “tünemek” eylemi ile pekiştiriliyor.  Kimdir bu garip bülbül? Yanıtı, kuşkusuz, türkülerimizde! Türkülerde, sıkça kullanılan iki kavramdır, gül ve bülbül! İşte bir Erzincan türküsü: “Bir gül için bülbül giymiş karalar / Göz göz olmuş sinemdeki yaralar”… Gül sevilendir, sevgilidir; bülbül seven, âşık!  Bu iki söylem, nice duygulu türkülere can........

© Yeşilgiresun