Günümüz dünyasında işsizlik, yoksulluk, yapay zekâ ve beraberinde otomasyon tehdidiyle birlikte sosyal güvenlik sistemleri ciddi bir sınav veriyor. Biz, sosyal yardımlar, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı üzerinden dağıtılan nakdi ve ayni destekler ile İŞKUR’un işsizlik ödenekleri ile sorunu çözmeye çalışıyoruz. Ancak bu sistemler hedef odaklı olmasına rağmen aynı zamanda bürokratik ve yetersiz kalıyor. Peki, bu karmaşık yapıyı terk edip herkese koşulsuz, evrensel bir temel gelir sağlamak çözüm hatta gelecek zamanda zorunluluk olabilir mi…

Öncelikle kavramı netleştirelim. Temel gelir, her vatandaşa herhangi bir şart aranmaksızın, düzenli olarak ödenen minimum bir gelirdir. Ne işsizlik sigortası gibi prim şartı, ne de sosyal yardım gibi muhtaçlık testi vardır. Amaç, herkesin temel ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir zemin kurmaktır. Bu, geleneksel refah devletinin güvenlik ağından ziyade herkese ait temel bir yapıdır. Dünyanın çeşitli yerlerinde pilot uygulamalar da yok değil.

Türkiye’de sosyal destek harcamaları önemli bir bütçe kalemi. TÜİK verilerine göre sosyal koruma kapsamında maaş yardımı alanlar milyonları aştı. İşsizlik ödeneği ise prim gün şartlarına bağlı ve süresi sınırlı. Birçok kişi bu yardımlardan yararlanamıyor çünkü kayıt dışı istihdam yüksek, bürokrasi yoğun. Diğer yanda muhtaçlık testleri sıkıntı verici olabiliyor. Gerçekten muhtaç mısın, sorusu ve araştırması; kişiye ağır gelebiliyor. Ayrıca, yardımlar kesilme korkusu, insanları düşük ücretli işlerde kalmaya veya çalışmıyormuş gibi görünmeye ve kayıt dışı kalmaya itebiliyor.........

© Yeniçağ